درمان ریشه دندان یا اصطلاحا عصب کشی یکی از رایج ترین روش ها برای نجات دندانهایی است که پالپ یا مغز داخلیِ آنها دچار التهاب یا عفونت شده است. با این حال، گاهی اوقات پس از انجام درمان ریشه، ممکن است دندان مجددا دچار عفونت شود.
با این اوصاف، تشخیص به موقع عفونت دندان عصب کشی شده اهمیت بالایی دارد. چرا که در صورت بی توجهی، این وضعیت میتواند منجر به دردهای مزمن، آبسه، و حتی از دست رفتن کامل دندان شود.
ما در این مقاله از سایت دندانپزشکی دکتر بنیانیان پس از پاسخ دادن به سوال از کجا بفهمیم دندان عصب کشی شده عفونت کرده، به بررسی علائم، دلایل، روش های تشخیص و درمان عفونت دندان عصب کشی شده خواهیم پرداخت. پس برای کسب اطلاعات بیشتر و کامل تر با ما همراه باشید.
علائم رایج عفونت دندان عصب کشی شده
در بسیاری از موارد، نشانه های اولیه عفونت خیلی خفیف هستند. تا حدی که بیمار آن نشانه ها را با علائم درد دندان عصب کشی شده اشتباه میگیرد و به آن ها بی توجهی میکند.
اما تفاوت های بین درد دندان عصب کشی شده (که دردی عادی و طبیعی است) با درد عفونتِ دندان عصب کشی شده (که موضوعی نیازمند درمان است) وجود دارد. مثلا:
| ویژگی یا علامت | درد طبیعی پس از عصبکشی | درد ناشی از عفونت دندان عصب کشی شده |
|---|---|---|
| مدت زمان درد | ۳ تا ۷ روز پس از درمان و سپس کاهش مییابد | درد ممکن است هفتهها ادامه داشته باشد یا پس از مدتی دوباره شروع شود |
| نوع درد | خفیف تا متوسط، بهویژه هنگام جویدن | شدید، ضرباندار، یا مداوم حتی در حالت استراحت |
| محل درد | محدود به همان دندان و ناحیه اطراف | ممکن است به لثه، فک یا حتی صورت گسترش یابد |
| تورم یا التهاب لثه | ندارد یا بسیار خفیف | تورم مشخص یا حتی آبسه (وجود چرک در لثه) |
| بوی بد دهان یا طعم بد | معمولاً وجود ندارد | اغلب همراه با بوی بد یا مزه ناخوشایند ناشی از عفونت |
| تب و علائم عمومی بدن | ندارد | ممکن است همراه با تب، بیحالی و احساس ناخوشی عمومی باشد |
| نیاز به درمان مجدد | ندارد، با گذشت زمان بهبود مییابد | بله، نیاز به مداخله مجدد مانند درمان ریشه مجدد یا جراحی دارد |
پس قبل از هر چیز، بهتر است فرق این درد ها را با هم یاد بگیرید.
نشانه های عفونت کردن دندان عصب کشی شده
خیلی وقت ها عفونت دندان عصب کشی شده به دلیل نفوذ باکتری ها به کانال های ریشه یا نواحی اطراف دندان اتفاق می افتد. پس شناخت زودهنگام نشانهها میتواند از بروز عوارض شدیدتری مثل آبسه کردن دندان، تحلیل استخوان یا نیاز به جراحی جلوگیری کند.
در ادامه به مهمترین علائم هشدار دهنده این نوع عفونت میپردازیم.
۱. درد مداوم یا ضرباندار
یکی از اولین و شایع ترین نشانههای عفونت دندان عصب کشی شده، دردی است که پس از عصب کشی همچنان ادامه دارد یا به قول معروف میگیرد و ول میکند!
این درد ممکن است به صورت ضربان دار احساس شود و حتی در مواقع استراحت هم وجود داشته باشد. دردی که برخلاف دردهای طبیعی پس از درمان (که ظرف چند روز کاهش مییابند) ماندگار و شدیدتر است.
۲. تورم لثه یا صورت
ورم در ناحیه اطراف دندان عصب کشی شده، به ویژه اگر با حساسیت، گرما یا قرمزی همراه باشد، میتواند نشان دهنده تجمع عفونت در بافتهای نرم یا حتی بروز آبسه باشد. تا حدی که در موارد پیشرفته تر، این تورم ممکن است به سمت گونهها یا گردن هم گسترش پیدا کند.
ر چنین شرایطی، یکی از دغدغههای رایج بیماران، آگاهی از قیمت عصب کشی دندان ۱۴۰۴ است که این روزها به یکی از پرسشهای پرتکرار در مطبهای دندانپزشکی تبدیل شده است.
۳. بوی بد دهان یا طعم ناخوشایند
عفونت دندان میتواند منجر به تولید مواد ترشحی شود که طعم یا بوی نامطلوبی در دهان ایجاد میکنند. اگر پس از مسواک زدن یا استفاده از دهانشویه همچنان بوی بد یا مزه تلخ حس میکنید، احتمال عفونت در دندان درمان شده شما وجود دارد و در این شرایط، درمان عفونت دندان در خانه ممکن است موقتی باشد و باید به دندانپزشک مراجعه کنید تا علت اصلی عفونت تشخیص و درمان شود.
بیشتر بخوانید: چقدر بعد از عصب کشی دندان را پر کنیم؟
۴. خروج چرک از لثه یا اطراف دندان
گاهی اوقات، تجمع عفونت در بافتهای اطراف ریشه باعث میشود چرک از لثه بهصورت قطرهای یا مداوم خارج شود. این علامت معمولا همراه با تورم و درد شدید است و نیاز به درمان فوری دارد.
۵. تب و بی حالی
در صورتی که عفونت گسترش پیدا کند، بدن با واکنش التهابی سیستمیک مواجه میشود. تب، سردرد، بیحالی و احساس خستگی از جمله علائمی هستند که در مراحل پیشرفته تر مشاهده میشوند و نباید نادیده گرفته شوند.
۶. تغییر رنگ دندان
در برخی موارد، دندانی که مجددا عفونی میشود ممکن است به رنگ خاکستری یا تیره درآید. این تغییر رنگ در اکثر مواقع ناشی از تخریب داخلی بافتهای دندانی، باقیماندن مواد عفونی یا از جمله دلایل سیاه شدن دندان بعد از عصب کشی است.
۷. حساسیت به لمس یا فشار
اگر هنگام لمس، فشار یا جویدن، دندان درمان شده دچار درد میشود، این مسئله میتواند نشانه عفونت یا التهاب در دندان عصب کشی شده در اطراف ریشه باشد. این حساسیت در موارد عادی پس از چند روز از بین میرود، اما اگر تداوم یابد، نیازمند بررسی تخصصی است.
دلایل عفونت مجدد دندان پس از عصب کشی
دلایل متعددی هستند که میتوانند باعث بازگشت یا بروز مجدد عفونت دندان عصب کشی شده شوند. آن هم دندانی که قبلا تحت درمان ریشه قرار گرفته است. برای مثال یکی از این دلایل، درمان ناقص ریشه است. یعنی اگر در طول عصب کشی، کانالهای ریشه به درستی توسط دندانپزشک تمیز یا پر نشود، احتمال باقی ماندن باکتری در داخل آن دندان بالا میرود و همین امر زمینه ساز عفونت مجدد میشود.
ترک خوردگی یا شکستگی دندان هم یکی دیگر از عواملی است که میتواند منجر به بروز عفونت مجدد شود. ترک های میکروسکوپی یا شکستگیهای ریز در ساختار دندان میتوانند راه ورود باکتریها به داخل بافتهای داخلی دندان فراهم کنند، حتی اگر درمان ریشه بهدرستی انجام شده باشد.
نفوذ باکتری از تاج یا ترمیم نامناسب نیز ممکن است باعث بروز مشکل شود. در صورتی که روکش یا پرکردگی دندان به درستی انجام نشده باشد یا با گذر زمان نشتی پیدا کند، باکتریها به راحتی میتوانند به درون دندان نفوذ کرده و باعث عفونت شوند.
نهایتا هم پوسیدگی مجدد اطراف دندان درمان شده، یکی دیگر از دلایل شایع عفونت دندان عصب کشی شده است. اگر این نواحی به موقع ترمیم نشوند، باکتریها فرصت خواهند یافت تا به کانالهای داخلی دندان راه پیدا کنند و موجب بروز مجدد التهاب یا عفونت شوند.
چگونه عفونت دندان عصب کشی شده را تشخیص دهیم؟
تشخیص دقیق عفونت دندان عصب کشی شده نیازمند بررسی های تخصصی و ترکیبی از معاینه بالینی، آزمایش های تشخیصی و تصویربرداری رادیولوژیک است. چون این نوع عفونتها اکثرا در مراحل ابتدایی بدون علامت یا با علائمی خفیف همراه هستند و تنها از طریق بررسی های دقیق دندانپزشک قابل شناسایی اند.
روشهای رایج در تشخیص عفونت دندان عصب کشی شده عبارتند از:
- رادیوگرافی (عکسبرداری دندان): عکسهای رادیولوژیک پری اوپیکال (Periapical) که دندانپزشک با بررسی آن ها میتواند علائم التهاب یا تخریب استخوان در اطراف انتهای ریشه را مشاهده کند. در برخی موارد هم برای ارزیابی دقیقتر، ممکن است نیاز به تصویربرداری سه بعدی (CBCT) باشد.
- تست ضربه (Percussion Test) یا حساسیت: این تست به شکلی است که در آن دندانپزشک با یک ابزار مخصوص خیلی ملایم روی دندان ضربه میزند تا واکنش به درد یا حساسیت را بررسی کند. دندانی که دچار عفونت شده باشد به فشار یا ضربه واکنش شدیدی نشان میدهد. همچنین، حساسیت دندان به شیرینی میتواند از نشانههای وجود مشکلاتی مانند عفونت یا التهاب در دندان باشد و در معاینه بالینی مورد توجه قرار میگیرد.
- بررسی علائم بالینی: معاینه دقیق دهان و دندان توسط پزشک متخصص میتواند اطلاعات مهمی در اختیار او قرار دهد. مواردی مانند درد مداوم، بوی بد دهان، تورم لثه، تغییر رنگ دندان، خروج چرک از لثه و حتی تب خفیف، همگی میتوانند نشانههای قابل توجهی از وجود عفونت باشند. مشاهده هر یک از این علائم، به ویژه در دندانی که سابقه درمان ریشه دارد، باید بهعنوان زنگ خطر در نظر گرفته شود.
پس دقت کنید که تشخیص نهایی و دقیق تنها باید توسط دندانپزشک انجام شود و خودتشخیصی بر اساس علائم ظاهری، بدون تصویربرداری یا معاینه تخصصی، میتواند منجر به نادیده گرفتن مشکل یا تاخیر در درمان شود.
راهکارهای درمان عفونت دندان عصب کشی شده
۱. درمان مجدد ریشه (Re-treatment)
در صورتی که علت عفونت دندان عصب کشی شده، درمان ناقص قبلی باشد، دندانپزشک باید مجددا فرایند درمان ریشه را انجام دهد. حتی اگر دندان پر یا روکش شده باشد.
در این روش دندانپزشک متخصص درمان ریشه (اندودنتیست) ابتدا مواد پرکننده قبلی را از داخل کانالها خارج میکند. سپس با استفاده از ابزارهای پیشرفته، کانال های ریشه را دقیق تر و عمیق تر تمیز کرده و عفونت باقی مانده یا جدید را از بین میبرد. پس از پاکسازی کامل هم کانالها را دوباره با مواد مخصوص پر میکند تا از ورود مجدد باکتری جلوگیری شود.
در صورتی که دندان از نظر ساختاری قابل حفظ باشد، درمان مجدد ریشه یکی از بهترین گزینه ها برای نجات دندان محسوب میشود.
۲. جراحی اپیکواِکتومی (Apicoectomy)
اپیکواِکتومی یا جراحی انتهای ریشه، یک روش پیشرفته برای درمان عفونت دندان عصب کشی شده است. مخصوصا وقتی که درمان ریشه اولیه یا حتی درمان مجدد موفق نبوده باشد.
در این روش، لثه در ناحیه موردنظر کنار زده میشود تا استخوان و نوک ریشه دندان در معرض دید قرار گیرد. سپس بخش انتهایی ریشه که درگیر عفونت شده به همراه بافت های عفونی اطراف آن با دقت برداشته میشود.
بعد از پاکسازی، نوک کانال از داخل نیز مهر و موم (سیل) میشود تا از نشت باکتریها جلوگیری گردد. در پایان هم محل جراحی بخیه میشود و دوره نقاهت معمولا چند روز به طول میانجامد.
اپیکواِکتومی در شرایطی تجویز میشود که سایر روشهای غیرجراحی امکانپذیر نباشند یا اثربخشی لازم را نداشته باشند، اما با این حال هدف آن همچنان حفظ دندان طبیعی است.
۳. کشیدن دندان
اگر دندان موردنظر بهقدری آسیب دیده باشد که قابل درمان نباشد (مثلا در صورت تخریب شدید ریشه، ترکهای عمقی، شکستگی وسیع یا عفونت غیرقابل کنترل) کشیدن دندان تنها گزینه باقیمانده خواهد بود.
این کار با استفاده از ابزارهای استریل در شرایط کاملا بهداشتی و تحت بیحسی انجام میشود.
پس از کشیدن دندان هم برای جلوگیری از جابجایی دندانهای مجاور و اختلال در عملکرد جویدن یا تکلم، توصیه میشود جای دندان از دست رفته با یکی از روشهای جایگزین مانند ایمپلنت دندانی، بریج (پل دندانی) یا پروتز دندان متحرک پر شود.
انتخاب روش جایگزین به وضعیت سلامت عمومی بیمار، میزان تحلیل استخوان و بودجه درمان بستگی دارد.
پیشگیری از عفونت دندان عصب کشی شده
- رعایت بهداشت دهان و دندان به طور منظم (مسواک، نخ دندان، دهانشویه)
- پیگیری جلسات معاینه دورهای توسط دندانپزشک
- ترمیم فوری دندانهایی که دچار شکستگی، پوسیدگی یا نشتی شدهاند
- پرهیز از جویدن غذاهای سفت با دندان درمانشده
- استفاده از روکش مناسب پس از عصبکشی برای محافظت بیشتر از ساختار دندان
عوارض بی توجهی به عفونت دندان عصب کشی شده
بیتوجهی به علائم هشداردهنده و درمان نکردن به موقع عفونت دندان عصب کشی شده میتواند منجر به بروز عوارض جدی و گاه جبرانناپذیر شود. از جمله این عوارض میتوان به تشکیل آبسه در دندان یا حتی استخوان، گسترش عفونت به سایر نواحی بدن مانند سینوسها و در موارد شدیدتر، ورود باکتریها به جریان خون و بروز عارضه خطرناک سپسیس اشاره کرد.
حتی ممکن است در صورت عدم مداخله درمانی مناسب، دندان به طور کامل از بین برود و نیاز به کشیدن پیدا کند. شرایطی که در صورت بروز آن، بیمار ناگزیر به انجام درمانهای جراحی پیشرفتهتر و پرهزینهتری همچون ایمپلنت یا پیوند استخوان دندان خواهد شد. در نتیجه، بیتوجهی به درمانهای اولیه میتواند نه تنها سلامت دهان و دندان را به خطر اندازد، بلکه باعث افزایش قابل توجه هزینه های عصب کشی دندان و مراحل درمانی بعدی نیز گردد.
جمع بندی سوال از کجا بفهمیم دندان عصب کشی شده عفونت کرده
عفونت دندان عصب کشی شده یکی از مشکلات جدی در حوزه درمانهای اندودنتیکس به شمار میرود. شناخت علائم، پیگیری بهموقع، و مراجعه به دندانپزشک متخصص از مهمترین عوامل موفقیت در درمان این عارضه هستند.
پس هرگونه درد یا تغییر غیرعادی در دندانی که قبلا عصب کشی شده، باید جدی گرفته شود. با رعایت اصول بهداشتی و مراجعههای منظم به کلینیک دندانپزشکی، میتوان از بسیاری از عوارض احتمالی پیشگیری کرد.
