پروتز دندان چیست؟ ← پروتز دندان وسیله ای مصنوعی است که برای جایگزینی دندان های از دست رفته و بازگرداندن عملکرد و زیبایی دهان استفاده میشود.
چه کسانی باید از پروتز دندان استفاده کنند؟
- افرادی که یک یا چند دندان خود را از دست دادند.
- کسانی که تمام دندانهایشان را از دست دادند.
- افرادی که در جویدن یا صحبت کردن مشکل دارند.
- کسانی که به دنبال بهبود زیبایی لبخند هستند.
- افرادی که نمیتوانند ایمپلنت انجام دهند.
پروتز دندان چیست؟
پروتز دندان (Dental Prosthesis) نوعی وسیله دندانپزشکی است که جای دندان از دست رفته را میگیرد یا نقص دندان را میپوشاند. این وسایل دندانپزشکی شامل ایمپلنت دندان، تاج، پل، دندان مصنوعی و روکش دندان هستند. برخی از این پروتزها قابل جابجایی در دهان و برخی دیگر ثابت هستند.
البته دکتر بنیانیان در این مقاله، تعریف دیگری نیز برای پروتز دندان ارائه کردند:
پروتزهای دندانی، بهترین راهکار برای ترمیم دندان آسیب دیده و یا از دست رفته است که با توجه به طراحی منحصر به فردی که برای هر شخص دارند، علاوه بر کاربرد بالا، تاثیر زیادی نیز روی زیبایی چهره فک میگذارند.
رزرو مشاوره و معاینه رایگان *
"*"فیلدهای ضروری را نشان می دهد
انواع پروتز دندان
به طور کلی میتوان پروتز های دندانی را به سه دسته تقسیم کرد:
- پروتز دندان ثابت
- پروتز دندان متحرک
- پروتز دندان نیمه متحرک
پروتز دندان ثابت
پروتز ثابت دندان یکی از انواع پروتز دندان است که به نام عمومی روکش دندان هم در بین افراد جامعه شناخته میشود.
چون در صورت استفاده از پروتز دندان ثابت، نمیتوانید آن را از دهان خود خارج کنید. به همین دلیل، این پروتز دندان در دسته بندی پروتزهای ثابت قرار میگیرد.
پروتز ثابت میتواند به وسیله چسب مخصوص یا پیچ روی ایمپلنت یا دندان اصلی فرد قرار بگیرد و فقط دندانپزشکی که برای نصب روکش به آن مراجعه کردهاید میتواند آن را از دهان شما خارج کند.
خود پروتز دندان ثابت خود انواع مختلفی دارد که در ادامه به تعدادی از آنها اشاره میکنیم:
۱- روکش تک واحدی دندان (single dental crown)
زمانی که ساختار دندان ضعیف باشد و نیاز به محافظت و حمایت داشته باشد، میتوان از روکش استفاده کرد. همچنین در برخی موارد روکش دندان برای زیبایی نیز استفاده میشود. بعضی افراد به دلیل نداشتن بعضی از دندانهای آسیابی مشکلاتی را در جویدن و بلع دارند که روکش دندان به کمک این افراد میآید و جویدن را برای افراد راحتتر میکند.
۲- بریج دندان (dental bridges)
از انواع پروتز دندان میتوان به بریج دندان اشاره کرد. پروتز ثابت دندان که بسیار مورد استفاده قرار میگیرد همین نوع از پروتز دندان است. از این نوع پروتز زمانی استفاده میشود که بیمار بیشتر از یک دندان را از دست داده باشد و دندانهای از دست رفته بین دو دندان دیگر قرار گرفته باشند. در این حالت دندانهای کناری تراشیده میشوند و یک پل یا bridge بین دندانهای اصلی زده میشود. بدین صورت ناحیه خالی بین دندانها پر میشود و زیبایی فرد باز میگردد.
بیشتر بخوانید: بریج دندان بر پایه ایمپلنت
۳- ونیرها (Veneer)
لمینت دندان یا ونیرها یکی از مدرنترین رویکردهای حل مشکلات زیبایی در دندانپزشکی پیشرفته امروزی است.
ونیرهای لمینتی بسیار نازک هستند و به سطح جلویی دندان موجود میچسبند. در نتیجه استفاده از لمینت، شما لبخندی زیباتر و طبیعیتر از همیشه خواهید داشت.
۴- اینله ها و انله ها (Inlays And Onlays)
در مواردی که پوسیدگیهای دندان، تاج دندان را به شدت تخریب کرده است یا زمانی که میزان حفره ایجاد شده در دهان به قدری زیاد باشد که نتوان از روشهای کلاسیک برای پر کردن دندان استفاده کرد، اینله و اونله به کار برده میشود.
اینله و انله دندان، نسبت به روکش دندان بسیار با دوامتر و مستحکمتر هستند. اینله و انله دندان با پر کردن دندان کاملا متفاوت است. در این روش، ساختار دندان حفظ میشود و پس از قالب گیری، قسمت مشخص شده دندان در لابراتوار ساخته میشود.
۵- ایمپلنت های دندانی ( Dental Implants )
یکی از جایگزینهای ریشه دندان، ایمپلنت است. ایمپلنت دندان با یک پایه قوی در فک، چیزی شبیه به یک دندان واقعی را برای شما ایجاد میکند. این قطعه از تیتانیوم خالص تولید میشود که ضرری برا بدن انسان ندارد و به شکل یک میله باریک در استخوان فک قرار میگیرند. انواع ایمپلنت دندان عبارتند از:
- اندوستیال (endosteal): این نوع ایمپلنت در درون استخوان فک قرار میگیرد که امروزه تنها از این نوع ایمپلنت به دلیل استحکام بیشتر استفاده میکنند.
- سابپریوستیال (subperiosteal): این نوع از ایمپلنت بر روی استخوان آرواره و در زیر بافت لثه قرار میگیرد و امروزه دیگر از این نوع ایمپلنت استفادهای نمیشود.
رزرو مشاوره و معاینه رایگان *
"*"فیلدهای ضروری را نشان می دهد
پروتز های دندانی متحرک
پروتز متحرک دندان، هم به راحتی بر روی لثهها قرار میگیرد و هم میتوان به آسانی آن را از دهان خارج کرد. در صورتی که فرد تمامی دندانهای خود را کشیده باشد، میتواند از پروتز متحرک کامل استفاده کند.
از معایب این نوع پروتز دندان، تحلیل رفتن استخوان فک به مرور زمان است. برای جلوگیری از این مشکل، باید هر ۱ تا ۲ سال یکبار استخوان فک چک شود و هر ۵ تا ۷ سال یکبار نیز باید جایگزینی استخوانها صورت گیرد.
در ادامه به معرفی انواع و مزایا و معایب پروتز دندان متحرک خواهیم پرداخت.
۱- پروتز دندانی پارسیل (partial prosthesis)
پروتز دندانی پارسیل که به نام «دندان تکهای» نیز شناخته میشود یکی از انواع پرکاربرد پروتز هستند. جالب است بدانید که پروتز پارسیل خود دارای انواع مختلفی است که در زیر به آنها اشاره کردیم:
- پروتز دندانی پارسیل فلیپر (سراسر آکریل)
- پروتز کرم کبالت
البته توجه داشته باشید که پروتز دندانی پارسیل به دلیل داشتن گیرههای از زیبایی ظاهری برخوردار نیست.
۲- پروتز کامل دندان یا دست دندان (denture)
پروتز کامل دندان یا دست دندان نوعی پروتز متحرک دندان است که مناسب افرادی است که هیچ دندانی در دهان خود ندارند (برای مثال افراد مسن، پدربزرگها و مادربزرگها و …).
این در حالی است که این روزها به دلیل وجود ایمپلنت و سپس لمینت دندان، استفاده از پروتز کامل دندان یا دست دندان به شدت کاهش یافته است. البته توجه داشته باشید ایمپلنت دندان در مقایسه با پروتز کامل دندان بسیار هزینه بردار و گران است.
جالب است بدانید که پروتز کامل نیز در دو نوع معمولی و لثه نرم موجود میباشد. هر دوی این مدلها نیز از دو قسمت سفید (دندان) و صورتی (لثه) تشکیل میشود.
توجه داشته باشید که تمیز نمودن لثه نرم بسیار دشوار و طاقت فرسا است. همچنین احتمال رشد و تکثیر باکتریها و قارچها در خلل و فرج لثههای نرم بسیار زیاد است. به همین دلیل، این روزها کمتر کسی از پروتز کامل دندان استفاده میکند.
مزایا پروتز دندان متحرک
پروتزهای متحرک دندان این قابلیت را دارند که اختیار آنها در دست بیمار باشد. در این نوع پروتزها، به چسب و تراش دندانهای مجاور (در صورت استفاده از پروتزهای جزئی) نیاز نخواهد بود.
ضمن اینکه این نوع پروتزها مانند دندانهای طبیعی عمل میکنند؛ به راحتی در دهان جا میگیرند، باعث زیبایی دهان و دندان میشوند، صحبت کردن و غذا خوردن با آنها نیز راحت است.
پروتزهای دندانی نیمه متحرک ( Over Denture )
اوردنچر (over denture) نوعی پروتز دندانی نیمه متحرک است که بر روی دو پایه دندانی یا چند پایه ایمپلنت قرار می گیرد و نسبت به پروتزهای دیگر راحتتر است. این نوع پروتزهای دندان دارای قسمتی به نام اتچمنت هستند که به دندانها و یا ایمپلنتها متصل میشوند.
این کار به ثابت نگه داشتن پروتزها در دهان کمک میکند. در عین حال پروتزهای نیمه متحرک نیز میتوانند از دهان بیرون آورده و تمیز شوند. از آنجا که قسمت اتچمنت پروتزهای نیمه متحرک هر چند وقت یکبار کهنه و غیرقابل استفاده میشود، بهتر است تعویض گردد.
اوردنچر متکی بر ایمپلنت ( over denture )
اوردنچر نیز یکی از پروتز های دندانی و نوعی پروتز کامل دندانی متحرک میباشد که روی هر دو پایه دندانی یا چندین پایه ایمپلنت قرار میگیرد. این دستگاه در مقایسه با پروتز کامل دندان بسیار آسانتر و راحتتر میباشد با این وجود متحرک میباشد و در نتیجه مانند پروتز ثابت دندان راحت نخواهد بود.
مقایسه انواع پروتزهای دندان
ویژگی | پروتز ثابت | پروتز متحرک | پروتز |
|---|---|---|---|
تعریف | پروتزهایی که به طور دائم به دندان یا ایمپلنت متصل میشوند | پروتزهایی که قابل خارج کردن از دهان هستند | ترکیبی از ثابت و متحرک؛ برخی قسمتها ثابت و برخی قابل جدا شدن است |
کاربرد | جایگزینی دندانهای از دست رفته به صورت دائمی | جایگزینی چند یا تمام دندانهای از دست رفته با قابلیت جابجایی | جایگزینی موارد خاص دندانی که نیاز به ترکیبی از ثبات و انعطاف دارند |
نمونهها | روکش دندان، بریج، پروتز بر پایه ایمپلنت | دست دندان کامل، دست دندان پارسیل | پروتزهای متکی بر ایمپلنت با قابلیت باز و بسته شدن
|
میزان راحتی | بسیار راحت (پس از عادت) | ممکن است کمی زمانبر برای عادت کردن باشد | راحتی متوسط بسته به طراحی |
طول عمر | بالا (با مراقبت مناسب) | کمتر از پروتز ثابت | متوسط تا بالا |
هزینه | بالاتر نسبت به متحرک | هزینه کمتر | هزینه متوسط تا بالا
|
مراقبت | همانند دندان طبیعی (مسواک، نخ دندان) | نیاز به خارج کردن و تمیز کردن روزانه | مراقبت ترکیبی از ثابت و متحرک
|
مزایا | ظاهر طبیعی، عملکرد عالی، ماندگاری طولانی | هزینه کمتر، عدم نیاز به جراحی | تعادل بین ثبات و قابلیت جابجایی
|
معایب | هزینه بالا، نیاز به تراش دندان سالم (در بعضی موارد) | کاهش راحتی در جویدن، احتمال لق شدن | نیاز به مراقبت خاص و دورههای بررسی منظم |
روش ساخت پروتز دندانی
اگر دوست دارید بدانید که مراحل ساخت و تولید پروتز دندان چگونه است، باید بدانید که در اولین مرحله، دندانپزشک پس از آماده سازی دندان (تراش سطح کمی از دندان، حذف پوسیدگیها و…) دندان را قالب گیری میکند.
لابراتوار هم ابتدا ماکت گچی دندان را میسازد و سپس روی این ماکت یک فریم فلزی و چند لایه سرامیک قرار میدهد. در نهایت هم با در نظر گرفتن ویژگیهای فردی (مثل رنگ دندان) میتوان پروتز دندان زیباتری را که شبیه به دندانهای خود بیمار باشد بدست آورد.
رزرو مشاوره و معاینه رایگان *
"*"فیلدهای ضروری را نشان می دهد
فلیپر دندان چیست؟
فلیپر دندان که بسیاری از افراد آن را با نام باله دندانی نیز میشناسند، یک وسیله دندانپزشکی است که برای جایگزینی یک یا چند دندان مورد استفاده قرار میگیرد. این وسیله معمولا یک راه حل موقت است که تا زمانی که یک وسیله دائمی تر مانند ایمپلنت دندان یا بریج روی دندان قرار میگیرد، استفاده میشود.
فلیپر دندان شامل یک دندان مصنوعی است که به یک پایه پلاستیکی یا اکریلیک متصل است. این وسیله به گونهای قالبگیری میشود که روی لثههای بیمار سوار شود. پایه فلیپر دندان معمولا رنگی است تا با خط لثه بیمار مطابقت داشته باشد و در هنگام پوشیدن آن کمتر دیده شود.
باید کدام نوع پروتز را انتخاب کنم؟
در مورد انتخاب نوع پروتز، باید تصمیمگیری نهایی را بر عهده دندانپزشک متخصص پروتز بگذارید. زیرا او بیشترین اشراف را به وضعیت دهان و دندان شما دارد.
تصمیم گیری در خصوص انتخاب بهترین پروتز دندان به تعداد دندان های خراب شده و از بین رفته نیز بستگی زیادی دارد. برای مثال، اگر تمام دندانهای یک فک دچار مشکل باشند، بهتر است از دندان مصنوعی و یا پروتز یک سره استفاده کنید.
اما اگر تنها یکی دو دندان خراب داشته باشید، میتوانید نسبت به درمان همان دندانها اقدام کنید و نهایتا با ایمپلنت دندان، مشکل را برطرف کنید.
مزایای پروتز دندان
اگر شما هم از آن دسته افرادی هستید که چند دندان خود را از دست دادهاید و هنگام جویدن، گاز گرفتن، صحبت کردن و… با مشکل مواجه میشوید، پروتزهای دندانی میتوانند راه حل مناسبی برای شما باشند.
پروتزها را کاملا سفارشی و متناسب با شکل و اندازه دهان شما میسازند و در مراحل ساخت آنها، نهایت تلاش لابراتور برای تهیه بهترین و مناسبترین پروتز برای فک شما به کار میرود.
در ادامه، به تعدادی از مزایا پروتز دندان اشاره خواهیم کرد:
پیشگیری از آسیب دیدگی دندان های مجاور
استفاده از پروتز دندان از فرسایش، سائیدگی، شکستگی و آسیب دیدگی دندانهای باقی مانده جلوگیری میکند.
پیشگیری از جابجایی دندان های طبیعی
پروتز دندان مانع از جابجایی یا کج شدن دندانهای طبیعی و اصلی فرد میشود.
انعطاف پذیری بالا
پروتزهای متحرک میتوانند به راحتی از دهان شما خارج شوند یا به دهانتان بازگردند.
مراقبت از بهداشت دهان و دندان
این پروتزها به ترمیم و مراقبت اثربخش از سلامت دندان و دهان کمک میکنند.
پیشگیری از تحلیل استخوان
استفاده از پروتزهای دندانی از تحلیل استخوان فک جلوگیری میکنند.
بهبود کیفیت زندگی
استفاده از پروتز دندان برای افرادی که دندان خود را از دست دادند، منجر به بهبود کیفیت زندگی و افزایش اعتماد به نفس میشود.
عوارض پروتز دندان چیست؟
قرارگیری هر جسم خارجی در دهان، میتواند خطرآمیز باشد. پروتزهای دندانی هم از این قائده مستثنی نیستند. در ادامه، به تعدادی از عوارض احتمالی پروتزهای دندانی اشاره خواهیم کرد.
برای اطلاع دقیق از علائم حساسیت به دندان مصنوعی به مقاله مربوطه مراجعه کنید.
۱. آلرژی و حساسیت به پروتز
برخی از افراد به مواد موجود در پروتزهای دندان آلرژی دارند. همچنین در تاج دندان از موادی استفاده میشود که ممکن است این حساسیت را بیشتر کند. در این صورت دندان در قسمت تاج به خوبی پوشانده نمیشود و مشکلات بیشماری را برای بیمار به وجود میآورد. در صورت مشاهده هر نوع آلرژی سریعا به دندانپزشک خود مراجعه کنید.
۲. احساس ناراحتی در دهان به خاطر وجود جسم خارجی
در روزهای اول پس از نصب پروتز دندان ممکن است کمی احساس ناراحتی داشته باشید و پروتز کمی شما را اذیت کند. زیرا جسم اضافهای در دهان شما وجود دارد. مطمئن باشید که این احساس با گذشت زمان از بین خواهد رفت.
طبق تحقیقات، ۹۰٪ این موارد بعد از مدتی بهبود پیدا میکنند. اما در صورت وجود این حس بعد از گذشت مدتی باید به دندانپزشک مراجعه کنید تا ریشه اصلی آن پیدا شود.
۳. شل شدن تاج دندان در روزهای اول
خانم دکتر نازنین بنیانیان توضیح دادند که:
یکی از مشکلات شایعی که برای بسیاری از متقاضیان پروتز دندان وجود دارد، شل شدن تاج دندان بعد از پروتز است. شما میتوانید با رعایت دستورات پزشک پس از نصب پروتز دندان (مانند مصرف مواد غذایی نرم، جویدن آهسته غذا و عدم استفاده از غذاهای چرب)، از بروز این مشکل جلوگیری کنید.
چرا دندان های از دست رفته باید جایگزین شوند؟
اولین و مهمترین دلیل جایگزین نمودن دندانهای از دست رفته حفظ سلامت و بهداشت دهان و دندان و زیبایی است. چرا که عدم ترمیم و جایگزینی به موقع دندانها سبب آسیب بیشتر به سایر دندانها و حتی مینای دندانهای سالم خواهد شد.
علاوه بر این، پس از کشیدن دندان، احتمال جابجایی دندان و حرکت آن به طرف فضای باز بدون دندان وجود دارد. نتیجه این جابجایی پوسیده شدن دندانها و نابسامانیهای اکلوژن میباشد.
ضمن این که دندانهای خلفیتر تمایل به حرکت به سمت جلو دارند. حال تجسم کنید که اگر یک دندان مثلا اولین آسیای بزرگ فک پایین از دست برود چه اتفاقاتی ممکن است بیفتد؟
جایگزین نمودن و ترمیم دندانها (به ویژه دندانهای قدامی) یکی از اقدامات لازم جهت افزایش زیبایی چهره است. چرا که هر فرد لبخند منحصر به فرد خود را دارد. علاوه بر این از آنجایی که دندانهای قدامی در لبخند قابل مشاهده هستند، زیبایی آنها از اهمیت بیشتری برخوردار میباشد.
یکی دیگر از دلایل اهمیت جایگزین نمودن دندانهای از دست رفته، داشتن دندانهای سالم جهت جویدن و بلع غذا است. زیرا اگر غذا به درستی جویده نشود سبب ایجاد مشکلات گوارشی خواهد شد.
ما در مقالات دیگری به بررسی موضوعات “درمان پوسیدگی دندان در خانه“، “بهترین روش های جایگزین کردن دندان از دست رفته” و “تقویت مینای دندان” پرداخته ایم که شاید مطالعه آنها برای شما کاربردی باشد.
عوامل موثر بر تعرفه پروتز
هزینه پروتز دندان با توجه به مواردی که دیر ادامه به آنها اشاره میکنیم بستگی دارد.
- نوع پروتز
- تعداد دندانهایی که قصد پروتز کردن آنها را دارید
- هزینه لابراتوار برای ساخت پروتز
- دستمزد دندانپزشک
- و…
هزینه پروتز با توجه به مواردی که در بالا به آنها اشاره کردیم، متغیر خواهد بود. به همین دلیل، تعیین قیمت دقیق و مشخص برای پروتز کار دشواری است و بررسی دقیق تر شرایط دندانهای شما توسط پزشک متخصص نیاز دارد.
ما در مقاله ای مجزا به قیمت پروتز دندان پرداختیم.
رزرو مشاوره و معاینه رایگان *
"*"فیلدهای ضروری را نشان می دهد
جمع بندی نهایی
در این مقاله از کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان، آموختیم که پروتز دندان چیست، چند نوع پروتز دندان وجود دارد و در چه مواقعی از این پروتزها استفاده میشود.
پروتزهای دندانی برای نصب و داشتن طول عمر بالا، به کیفیت بالای ساخت در لابراتوار و مهارت دندانپزشک متخصص در نصب احتیاج دارند. این موضوع، نشان از اهمیت بالای انتخاب بهترین کلینیک دندانپزشکی و بهترین دندانپزشک دارد.
کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان با کادری ماهر و باتجربه، با برترین لابراتوارهای دندانپزشکی تهران همکاری میکند و تجربه استفاده از یک پروتز دندان عالی و با کیفیت را برای شما رقم میزند.
جهت دریافت نوبت از کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان با شماره تلفن ۰۲۱۸۸۵۳۹۷۲۰ تماس حاصل نمایید و یا به آدرس ما واقع در تهران، میدان آرژانتین، خیابان احمد قصیر (بخارست)، خیابان ششم غربی، پلاک ۲۲، واحد ۷ مراجعه نمایید.
سوالات متداول در خصوص پروتز دندان
افرادی که یک یا چند دندان خود را از دست دادند، کسانی که دندانهایشان به شدت آسیب دیده یا تغییر رنگ داده است و همچنین بیمارانی که نیاز به بهبود عملکرد جویدن و زیبایی لبخند دارند.
ایمپلنت روی استخوان فک قرار میگیرد و مانند ریشه عمل میکند، در حالی که پروتز (ثابت یا متحرک) روی دندان یا لثه قرار میگیرد. هر کدام کاربرد و شرایط خاص خود را دارند.
بسته به نوع پروتز، کیفیت مواد و میزان رعایت بهداشت دهان، پروتز میتواند بین ۵ تا ۱۵ سال یا حتی بیشتر ماندگاری داشته باشد.
در روزهای اول ممکن است کمی احساس ناراحتی داشته باشید؛ اما با تنظیم دقیق توسط دندانپزشک و عادت کردن بیمار، این مشکل برطرف میشود.
در روزهای ابتدایی ممکن است کمی تغییر در تلفظ صداها ایجاد شود، اما با گذشت زمان زبان و عضلات دهان به آن عادت میکنند و مشکل برطرف میشود.
خیر، مگر اینکه بهداشت دهان رعایت نشود. باقی ماندن ذرات غذا روی پروتز و لثه میتواند منجر به بوی بد دهان شود.
بیشتر بیماران طی یک تا دو هفته به پروتز عادت میکنند. با این حال، در موارد خاص ممکن است زمان بیشتری لازم باشد و نیاز به مراجعات تنظیمی داشته باشند.
2 پاسخ
This gave me a new perspective. This is exactly what I needed today. Such a positive and encouraging article.
I’m glad this article was useful to you.