درمان دندان درد در بارداری

دوران بارداری یکی از حساس‌ترین دوره‌های زندگی زنان است که نیاز به مراقبت‌های ویژه‌ای دارد. مراقبت هایی که برای حفظ سلامتیِ هم جنین و هم مادر ضروری هستند.

سلامت دهان و دندان هم از این قائده مستثنی نیست و در این دوران اهمیت بسیار زیادی دارد. زیرا تغییرات هورمونی می‌توانند منجر به دندان درد در بارداری شوند. ضمن اینکه عدم توجه به بهداشت دهان و دندان در این دوران هم ممکن است منجر به عفونت، التهاب لثه و در نهایت دندان دردی شود که نه‌تنها برای مادر، بلکه برای جنین نیز مشکلاتی ایجاد می‌کند.

با توجه به تمام این دلایل و اهمیت بسیار زیاد موضوع دندان درد در دوران بارداری بود که تصمیم گرفتیم تا در این مقاله به بررسی علل، راهکارهای درمان و راه‌های پیشگیری از دندان درد در بارداری بپردازیم. پس برای کسب اطلاعات کامل تر تا انتهای این مطلب با متخصصان کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان همراه باشید.

علل شایع دندان درد در بارداری

دندان دردهای دورانِ بارداری شایع تر از آن چیزی هستند که فکرش را می‌کنید! زیرا فاکتورهای مختلفی مثل تغییرات هورمونی، تهوع و استفراغ های مکررِ این دوران، تغییرات در رژیم غذاییِ زن باردار و کمبود کلسیم و مواد معدنی بدن، همگی باعث بروز مشکلاتی در دندان ها می‌شوند.

در ادامه، تک تکِ این دلایل را با ذکر جزئیات به شما توضیح می‌دهیم. البته که شما می‌توانید با مطالعه مقاله ای با عنوان “علت دندان درد و راهکارهای درمان آن“، دلایل دندان درد در سایر بازه های زمانی و غیر از بارداری هم بررسی کنید.

1. تغییرات هورمونی

2. افزایش جریان خون

شاید برایتان جالب باشد که بدانید افزایش جریان خونِ بدن زنان که فرایندی ضروری برای تامین سلامتی جنین است، می‌تواند تاثیر مستقیمی روی سلامت دهان و دندان بگذارد. چون باعث می‌شود لثه‌ها متورم و حساس شوند و حتی در برخی موارد دچار خونریزی گردند.

این تورم لثه‌ها می‌تواند باعث اعمال فشار زیادی روی دندان‌ها شود و حساسیت آن‌ها را افزایش دهد. نهایتا هم باعث درد و پوسیدگی و هزار یک مشکل دیگر شود!

به همین دلیل است که متخصصان کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان مرتبا به زنان باردار مراجعه کنند به کلینیک تاکید می‌کنند که با دقتِ تمام در حفظ بهداشت دهان و دندان هایشان در این دوران بکوشند.

3. تهوع و استفراغ بارداری

4. تغییرات در رژیم غذایی

5. کمبود کلسیم و مواد معدنی

در دوران بارداری، نیاز بدن به کلسیم و سایر مواد معدنی ضروری برای رشد جنین افزایش می‌یابد و در صورتی که این مواد از طریق رژیم غذایی به میزان کافی تامین نشوند، بدن مادر از ذخایر معدنی خود، از جمله کلسیم موجود در استخوان‌ها و دندان‌ها، استفاده می‌کند.

این کمبود می‌تواند موجب تضعیف مینای دندان شود و دندان‌ها را در برابر پوسیدگی و حساسیت دندانی آسیب‌پذیرتر کند.

ضمن اینکه کاهش مواد معدنی ضروری مانند فسفر و منیزیم می‌تواند استحکام دندان‌ها را کاهش داده و احتمال بروز درد و مشکلات لثه‌ای را افزایش دهد.

پس برای پیشگیری از بروز این مشکلات، مصرف مواد غذایی غنی از کلسیم مانند لبنیات، بادام، سبزیجات برگ سبز و استفاده از مکمل‌های تجویزشده توسط پزشک توصیه می‌شود.

درمان های ایمن برای دندان درد در بارداری

با توجه به حساسیت بالای دوران بارداری، هر راهِ حلی برای درمان دندان درد در این دوران توصیه نمی‌شود. پس بهترین کار در این واقع، این است که به یک دندانپزشک متخصص و باتجربه مراجعه کنید تا او بتواند بهترین درمان را برای شما تدبیر کند.

با این حال، برخی از راهکارهای مجاز و خانگی هم هستند که می‌توانند تا زمان مراجعه به دندانپزشکی و تکمیل درمانِ شما، دندان دردتان را کاهش دهند. راهکارهایی که شما می‌توانید بعد از مشورت با دندانپزشک خود، آن ها را انجام دهید.

بیشتر بخوانید: آیا بلیچینگ دندان در دوران بارداری خطرناک است؟

استفاده از روش های طبیعی و خانگی برای درمان دندان درد در دوران بارداری

شما می‌توانید برای کاهش دندان درد در دوران بارداری، از روش‌های طبیعی و خانگی‌ای که ایمن و بدون عوارض هستند استفاده کنید. روش هایی مثل:

• شست‌وشوی دهان با آب نمک ولرم
• استفاده از کمپرس سرد روی گونه در ناحیه دردناک
• مالیدن روغن یا گلبرگ میخک روی دندان
• جویدن سیر تازه یا قرار دادن تکه‌ای از آن روی دندان دردناک
• استفاده از چای کیسه‌ای بابونه یا نعناع
• غرغره کردن دهان با جوشانده‌ی مریم‌گلی
• نوشیدن دمنوش زنجبیل
• استفاده از ژل آلوئه‌ورا روی لثه
• ماساژ ملایم لثه با عسل طبیعی

۲. مصرف داروهای بی خطر تحت نظر پزشک

در برخی موارد که دندان درد دوران بارداری شدید است و روش‌های طبیعی پاسخگو نیستند، مصرف داروهای مسکن ایمن تحت نظر پزشک توصیه می‌شود. مثلا استامینوفن یکی از داروهای ضددرد ایمن در دوران بارداری است که می‌تواند به کاهش درد کمک کند.

اما یادتان باشد که مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و آسپرین در دوران بارداری توصیه نمی‌شود و اگر هم قرار باشد مصرف شود، اولا نباید در سه‌ماهه‌ی اول و سوم باشد و ثانیا باید با تجویز پزشک باشد.

مصرف هرگونه دارو تنها باید با تجویز پزشک صورت بگیرد تا از بروز هرگونه خطر برای سلامت مادر و جنین جلوگیری شود.

درمان های دارویی مجاز

برخی از داروهایی که در دوران بارداری ایمن محسوب می‌شوند و می‌توانند دندان درد فرد را کاهش دهند (هرچنذ که همان ها هم باید حتما با مشورت پزشک مصرف شوند) شامل داروهای زیر هستند:

• استامینوفن: یکی از بی‌خطرترین مسکن‌ها برای کاهش درد دندان در بارداری.
• آنتی‌بیوتیک‌ها: برخی آنتی‌بیوتیک‌ها مانند آموکسی‌سیلین و اریترومایسین تحت نظر پزشک قابل استفاده هستند.

۳. مراجعه به دندانپزشک و انجام درمان‌های ایمن

در صورتی که دندان درد شما در دوران بارداریتان ادامه‌دار باشد، باید حتما به دندانپزشکی مراجعه کنید. نگران شرایط بارداری خود هم نباشید. چرا که بیشترِ درمان های دندانپزشکی مانند عصب کشی دندان در دوران بارداری، به‌ویژه در سه‌ماهه دوم، ایمن و بی خطر تلقی می‌شوند.

حتی استفاده از بی‌حسی موضعی با دوزهای مناسب، مصرف داروهای مورد تایید پزشک و حتی عکس‌برداری با اشعه ایکس هم در صورتی که دندانپزشک شما آن را تایید کند ایرادی نحواهد داشت.

پس بهتر است درمان‌های لازم تحت نظر دندانپزشک انجام شود تا از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری گردد.

درمان اورژانسی دندان درد در بارداری

در صورت بروز دندان درد در دوران بارداری ناشی از عفونت یا آسیب جدی به دندان، مراجعه فوری به دندانپزشک ضروری است. در این شرایط، دندانپزشک ممکن است درمان‌هایی مانند تخلیه عفونت، درمان ریشه یا پرکردن دندان را برای زن باردار انجام دهد.

در مواردی که نیاز به دارو باشد، استفاده از مسکن‌های ایمن‌تری مانند استامینوفن و آنتی‌بیوتیک‌های مناسب در دوران بارداری تجویز می‌شود. استفاده از بی‌حسی موضعی برای تسکین درد هم در بیشتر موارد بی‌خطر است، اما باید با احتیاط و به‌صورت کنترل‌شده انجام شود.

در مواقع اضطراری هم دندانپزشک با استفاده از محافظت‌های مناسب مانند حفاظ سربی در صورت نیاز به عکس‌برداری، از جنین محافظت می‌کند. هدف از درمان اورژانسی دندان‌درد، تسکین سریع درد و جلوگیری از هرگونه عوارض احتمالی برای مادر و جنین است.

نکات مهم در مصرف داروها برای دندان درد در بارداری

در دوران بارداری، مصرف تمام انواع داروها باید با احتیاط و تنها تحت نظر پزشک انجام شود. زیرا برخی داروها می‌توانند هم بر سلامت جنین تاثیر منفی بگذارند و هم بر سلامتی مادر. لذا در صورت بروز دندان درد شدید در دوران بارداری، بهتر است داروهای ایمن و کم‌خطری تجویز شوند.

رعایت برخی از نکات در استفاده از داروها ضروری است تا از بروز هر گونه عوارض احتمالی جلوگیری شود:

• استامینوفن ایمن‌ترین گزینه برای کاهش درد است و می‌توان آن را با دوز مناسب و تحت نظر پزشک مصرف کرد.
• از مصرف ایبوپروفن و آسپرین خودداری کنید. زیرا این داروها به‌ویژه در سه‌ماهه‌ی سوم بارداری می‌توانند برای جنین خطرناک باشند.
• اگر نیاز به آنتی‌بیوتیک باشد، پزشک معمولا داروهای ایمنی مانند آموکسی‌سیلین، کلیندامایسین یا اریترومایسین را تجویز می‌کند.
• از مصرف آنتی‌بیوتیک‌های تتراسایکلین پرهیز کنید، زیرا می‌توانند باعث تغییر رنگ چهره جنین به زرد شوند.
• داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی را تنها در صورت تایید پزشک مصرف کنید، زیرا برخی از آن‌ها ممکن است باعث مشکلات رشد در جنین شوند.
• در صورت نیاز به بی‌حسی دندانپزشکی، لیدوکائین با دوز کنترل‌شده ایمن محسوب می‌شود، اما باید از دندانپزشک درباره بی‌خطر بودن آن سوال کنید.
• در صورت بروز هرگونه واکنش نامطلوب پس از مصرف دارو، فورا با پزشک خود مشورت کنید.

پیشگیری از دندان درد در دوران بارداری

پیشگیری از دندان درد در دوران بارداری کار چندان سختی نیست. چه بسا شما می‌توانید با رعایت بهداشت دهان و دندان های خود و داشتن یک رژیم غذایی سالم، از بروز هر گونه مشکل در دندان های خود در دوران بارداری که به تنهایی دوران سختی هست جلوگیری کنید.

برای مثال، انجام اقداماتی مثل مسواک زدن منظم با خمیردندان حاوی فلوراید، استفاده از نخ دندان و دهان‌شویه‌های ایمن، همگی از جمله کارهایی هستند که می‌توانند از تجمع پلاک‌های باکتریایی و بروز پوسیدگی در دندان های شما جلوگیری کند.

مراجعه منظم به دندانپزشک برای بررسی وضعیت دندان‌ها و انجام جرم‌گیری در صورت نیاز هم نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و پیشگیری از مشکلات احتمالی دارد.

علاوه بر رعایت بهداشت، تغذیه‌ی مناسب هم از جمله ترفندهایی است که هم در پیشگیری از مشکلات دندان تاثیر بسزایی دارد، هم سلامت عمومی بدنِ زنِ باردار تا تضمین می‌کند. مواد غذاییِ غنی از کلسیم، فسفر و ویتامین D ای مانند لبنیات، سبزیجات برگ سبز و آجیل. کاهش مصرف قند و مواد غذایی اسیدی هم از پوسیدگی زودرس جلوگیری می‌کند.

در نهایت، یادتان باشد که در صورت بروز تهوع بارداری، شست‌وشوی دهان با آب بعد از استفراغ و پرهیز از مسواک زدن بلافاصله پس از آن، به جلوگیری از آسیب به مینای دندان کمک خواهد کرد.

پس با رعایت این نکات، احتمال بروز دندان درد و مشکلات دهانی در دوران بارداری به حداقل می‌رسد و سلامت دهان و دندان مادر حفظ می‌شود.

مراجعه به دندانپزشک در دوران بارداری: نکات و توصیه‌ها

تاثیر دندان درد بر سلامت جنین

دندان درد شدید در دوران بارداری می‌تواند تاثیری منفی بر سلامت جنین داشته باشد. زیرا درد مزمن و عفونت‌های مکرر در هر ناحیه ای از جمله دندان، ممکن است سیستم ایمنی بدن مادر را تحت تاثیر قرار دهد و به طور غیرمستقیم روی جنین اثر بگذارد.

عفونت‌های ناحیه دندان، به ویژه زمانی که درمان نشوند، می‌توانند باعث انتشار باکتری‌ها در خون مادر شده و خطر ابتلا به عفونت‌های جدی مانند بیماری لثه‌های التهابی و سپسیس را افزایش دهند.

علاوه بر این، اضطراب و استرس ناشی از درد دندان می‌تواند بر هورمون‌های بدن مادر تاثیر گذاشته و در نتیجه بر روند رشد جنین تاثیر بگذارد. در مواردی هم که عفونت دندانی به موقع درمان نشود، این عفونت‌ها ممکن است منجر به زایمان زودرس یا وزن کم جنین در هنگام تولد شوند.

بنابراین، مدیریت و درمان به‌موقع دندان درد در دوران بارداری ضروری است تا از هرگونه عارضه و خطر برای سلامت مادر و جنین جلوگیری شود.

جمع بندی نهایی