پرش به محتوا 
پوسیدگی دندان یکی از شایعترین مشکلات دهان و دندان است که میتواند به درد، عفونت و در نهایت از دست رفتن دندان منجر شود. ترمیم پوسیدگی دندان هم برای حفظ زیبایی لبخند واجب است و هم نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و دندانهای دیگر دارد.
به همین دلایل بود که ما تصمیم گرفتیم تا در این مقاله از وبسایت دندانپزشکی دکتر بنیانیان، به بررسی کامل پوسیدگی دندان، دلایل به وجود آمدن آن، روشهای مختلف ترمیم پوسیدگی دندان، هزینهها، مراقبتهای لازم و راههای پیشگیری از بروز این عارضه ناخوشایند بپردازیم. پس برای کسب اطلاعات بیشتر، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
پوسیدگی دندان چیست و چگونه ایجاد میشود؟
پوسیدگی دندان زمانی اتفاق میافتد که باکتریهای موجود در دهان از خودشان اسید تولید کنند و مینای دندان را تخریب کنند. این فرایند میتواند منجر به ایجاد حفرهها و آسیبهایی جدی در دندان شود. حالا یا حفرههایی سطحی، یا حفره ها و سوراخ هایی عمیق.
دلایل متعددی هم برای پوسیدگی دندان وجود دارد که در ادامه به شرح هر کدام میپردازیم.
1. مصرف زیاد قند
مصرف بیش از حد قند یکی از دلایل اصلی پوسیدگی دندان است. چون باکتریهای دهان از قندها تغذیه و اسید تولید میکنند. در نتیجه، این اسید به تدریج مینای دندان را تخریب میکند.
اگر این فرایند ادامه دار شود، یعنی شما مرتبا قند و شیرینی مصرف کنید و جلوی پوسیدگی بیشتر دندان هایتان را نگیرید، حفرههای دندانهایتان بیشتر و بیشتر میشوند و کارِ آن دندان از کار میگذرد! در نتیجه، یا مجبور میشوید دندان خود را عصب کشی کنید، یا اینکه تن به کشیدن دندان بدهید!
به همین دلایل است که از همان بچگی به همه ما میگفتند از مصرف مواد قندی به ویژه نوشیدنیهای شیرین، شکلات و شیرینیها دوری کنید یا حداقل بعد از مصرف آن ها دندانهایمان را مسواک بزنیم!
بیشتر بخوانید: کشیدن دندان بدون درد
2. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان
رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان یعنی مسواک نزدنِ منظم و استفاده نکردن از نخ دندان. یعنی همان کارهایی که باعث میشوند باکتریها و ذرات غذا در دهان باقی بمانند و منجر به ایجاد پوسیدگی شوند.
پس چون پلاکهای دندانی که در نتیجه تجمع باکتریها به وجود میآیند میتوانند به مینای دندان آسیب بزنند، عدم مسواک زدن و نخ دندان کشیدن در طولانی مدت به پوسیدگی دندانها میانجامد.
3. ژنتیک
شاید برایتان جالب باشد که بدانید ژنتیک هم میتواند روی احتمال پوسیدگی دندان ها تاثیر بگذارد. چون جنس دندان تا حد زیادی به ژنتیک خانوادگی هر فرد بستگی دارد. یعنی برخی افراد به طور طبیعی مینای دندان ضعیفتری دارند (که آنها را مستعدتر به پوسیدگی میکند).
برخی افراد هم ممکن است به دلیل ویژگیهای ژنتیکی در برابر باکتریهای خاص مقاومتر نباشند و کمتر از بقیه دچار پوسیدگی دندان شوند.
4. خشکی دهان
خشکی دهان یا کاهش تولید بزاق هم میتواند باعث افزایش خطر پوسیدگی دندان شود. چون بزاق به طور طبیعی به شستشو و پاکسازی دندانها از باکتریها و ذرات غذا کمک میکند. پس وقتی که تولید بزاق کم شود، خطر تجمع پلاکهای دندانی افزایش مییابد و در نتیجه احتمال پوسیدگی دندان بالا میرود.
5. مصرف دخانیات
یکی از سمی ترین عادت های افراد که اتفاقا مضراتِ بسیار زیادی برای دندان ها دارد، سیگار کشیدن و مصرف دیگر محصولات دخانی است. عادتی که موجب خشکی دهان، کاهش جریان بزاق و افزایش خطر ابتلا به بیماریهای لثه و پوسیدگی دندانها میشود.
البته مواد شیمیایی موجود در دخانیات میتوانند آسیبهایی جدی به ساختار دندانها هم وارد کنند. یعنی ضررِ این مواد صرفا بخاطرِ خشک کردن دهان نیستند.
6. عوامل پزشکی و دارویی
برخی از بیماریها و داروهایی که به طور مداوم مصرف میشوند هم میتوانند باعث پوسیدگی دندانها شوند. یعنی به عنوان مثال، افرادی که از داروهای ضد اسید معده یا داروهای ضد افسردگی استفاده میکنند، ممکن است با کاهش تولید بزاق مواجه شوند. یا مثلا کسانی که بیماریهای مزمنی مانند دیابت دارند هم ممکن است بیشتر از سایرین دچار پوسیدگی دندان شوند.
بیشتر بخوانید: مراحل کشیدن دندان
روش های ترمیم پوسیدگی دندان
ترمیم پوسیدگی دندان بسته به شدت آسیب و محل آن پوسیدگی، با روشهای مختلفی انجام میشود. البته به شرطی که هدف صرفا ترمیمِ آن پوسیدگی باشد. نه انجام کارهایی مثل درمان ریشه دندان.
1. پر کردن دندان با آمالگام
آمالگام یکی از قدیمیترین و رایجترین مواد مورد استفاده برای پر کردن دندانها است. این ماده ترکیبی از فلزات مختلفی از جمله نقره، قلع، مس و جیوه است و به صورت یک مخلوط خمیر مانند در دندان قرار میگیرد.
یکی از ویژگیهای بارز آمالگام، دوام بسیار بالای آن است. یعنی وقتی از این ماده به عنوان ماده پرکننده حفره ها و پوسیدگی های دندان استفاده میشود، دندان به استحکامی بالا و مشابه حالت اولیه اش در میآید. البته رنگ این ماده تیره است و به همین دلیل، بیشتر برای دندانهای عقبی از آن استفاده میشود. جایی که زیبایی ظاهری دندانها اولویت کمتری دارد.
آمالگام در برابر فشارهای ناشی از جویدن بسیار مقاوم است و میتواند برای سالها بدون نیاز به تعویض در دندان باقی بماند. با این حال، برخی افراد به دلیل نگرانیها در مورد ترکیب جیوه در آمالگام، ترجیح میدهند از مواد جایگزین استفاده کنند.
استفاده از آمالگام معمولا به دلیل هزینه پایینتری که نسبت به روشهای دیگر دارد، گزینهای اقتصادی برای درمان پوسیدگی دندان محسوب میشود.
2. پر کردن دندان با کامپوزیت
کامپوزیت یک ماده پرکننده دیگر است. ماده ای از جنس رزینِ همرنگ دندان که منحصرا برای پر کردن دندانهای جلویی طراحی شده است.
این ماده علاوه بر اینکه زیبایی طبیعی دندانها را حفظ میکند، از قابلیت انعطافپذیری بالایی نیز برخوردار است. یعنی به راحتی به دندان میچسبد، به فرمِ مد نظر دندانپزشک در میآید و شکل طبیعی دندان را بازسازی میکند.
این روش بیشتر برای افرادی که دچار پوسیدگی دندان جلو شدند و به زیبایی لبخند خود اهمیت میدهند مناسب است.
با این حال، دقت کنید که کامپوزیت نسبت به آمالگام در برابر فشارهای زیاد مقاومت کمتری دارد و ممکن است شکننده تر باشد. به علاوه اینکه در مقایسه با آمالگام، هزینه بیشتری هم دارد.
3. استفاده از اینله و آنله
اینله و آنله ترمیمهای غیرمستقیمی هستند که در یک لابراتوار دندانسازی ساخته میشوند و سپس در مطب بر روی دندان قرار میگیرند. این نوع ترمیمها معمولا از موادی سرامیکی یا پرسلن ساخته میشوند و به همین دلیل میتوانند بسیار شبیه به دندانهای طبیعی باشند.
استفاده از اینله و آنله بیشتر برای پوسیدگیهای وسیع یا دندانهایی که به شدت آسیب دیدند، مناسب است. ضمن اینکه از آنجایی که اینله و آنلهها در آزمایشگاه ساخته میشوند، به زمان بیشتری برای آمادهسازی نیاز دارند و فرآیند درمان پوسیدگی ممکن است تا دو یا سه جلسه طول بکشد.
این ترمیمها معمولا دوام بسیار بالاتری نسبت به پرکردگیهای سنتی دارند و به راحتی میتوانند در برابر فشارهای جویدن مواد غذایی مقاومت کنند.
آخرین مزیت اینله و آنله هم استحکام و طبیعی بودن ظاهر آن است که به راحتی با رنگ دندانها ترکیب میشود.
بیشتر بخوانید: هزینه ترمیم دندان پوسیده جلو
4. روکش دندان
روکش دندان یکی دیگر از روشهایی است که زمانی به کار میرود که ساختار دندان به شدت آسیب دیده باشد یا مقدار زیادی از آن از دست رفته باشد.
روکش یک نوع پوشش دندان است که به طور کامل سطح دندان را میپوشاند و آن را از آسیبهای بیشتر محافظت میکند.
روکشها میتوانند از مواد مختلفی مانند فلز، سرامیک، یا ترکیبی از این مواد ساخته شوند. آنها هم برای دندانهای جلویی (که ظاهر زیبایشان مهم است) و هم برای دندانهای عقبی که تحت فشار زیادی قرار دارند مورد استفاده قرار میگیرند.
استفاده از روکش میتواند عملکرد جویدن را بهتر کند، دندان آسیبدیده را در برابر آسیبهای آینده محافظت کند، ظاهر زیبای دندانها را حفظ کند و دندان را به حالتی شبیه به حالت اولیهاس برگرداند.
5. ترمیم با لیزر
ترمیم با لیزر یک روش نوین در دندانپزشکی است که در آن از لیزر برای حذف بافت پوسیده دندان و آمادهسازی آن برای پر کردن استفاده میشود.
یکی از مزایای بزرگ این روش، کاهش درد و ناراحتی بیمار است. لیزر با دقت بالایی عمل کرده و میتواند به بافتهای دندان آسیب کمتری وارد کند. از آنجا که لیزر میتواند دقیقا بافت پوسیده را حذف کند، نیاز به بیحسی کمتری نیز وجود دارد.
البته چند نکته مهم در خصوص ترمیم دندان با لیزر وجود دارد. اول از همه اینکه این روش بیشتر برای درمان پوسیدگیهای کوچک یا نواحی حساس دندان مفید است. ثانیا اینکه لیزر صرفا پوسیدگی های موجود در دندان را برمیدارد و تاثیری روی درمانِ آن دندان ندارد.
این نکته را هم در نظر بگیرید که هزینه ترمیم دندان نسبت به روشهای دیگر بیشتر است. البته راحتی و کاهش درد آن میتواند جذابیت آن را برای بیماران دو چندان کند.
مراحل ترمیم پوسیدگی دندان
ترمیم پوسیدگی دندان طی چندین مرحله مهم انجام میشود. فرایندی که با معاینه و تشخیص شدت و حجم پوسیدگی آغاز میشود. در این مرحله، دندانپزشک با بررسی دندانها و استفاده از تصاویر رادیولوژی میزان و محل پوسیدگی را شناسایی میکند تا مناسبترین روش درمانی را تعیین کند.
سپس، برای کاهش درد و ناراحتی بیمار، بیحسی موضعی را در ناحیه مورد نظر اعمال میکند و با این کار باعث میشود بیمار در طول درمان هیچگونه دردی احساس نکند.
پس از تزریق بیحسی، دندانپزشک با استفاده از ابزارهایی تخصصی، بافت پوسیده را برداشته و دندان را برای مرحله بعدی، یعنی پر کردن یا ترمیم، آماده میکند.
در نهایت هم دندان با یکی از روشهای ذکر شده مانند آمالگام، کامپوزیت یا سایر روشهای ترمیمی پر شده و ساختار دندان بازسازی میشود تا عملکرد و زیبایی آن حفظ گردد.
هزینه ترمیم پوسیدگی دندان
عواملی مانند شدت پوسیدگی، نوع ماده مورد استفاده برای ترمیم پوسیدگی و تخصص دندانپزشک، اصلی ترین مواردی هستند که روی تعیین قیمت پوسیدگی دندان تاثیر میگذارند.
اگر بخواهید هزینه حدودی هر یک از روش های ترمیم پوسیدگی دندان را بدانید، میتوانید از راهنمای زیر استفاده کنید:
- ترمیم دندان با آمالگام: ارزانترین گزینه با دوام بالا
- ترمیم دندان با کامپوزیت یا همان ترمیم دندان با مواد همرنگ: کمی گرانتر اما از نظر زیبایی بهتر
- ترمیم دندان با اینله و آنله: هزینه بالاتر به دلیل ساخت در آزمایشگاه
- ترمیم دندان با روکش: گرانترین گزینه، اما با دوام و عملکرد بهتر
اگر میخواهید قیمت دقیقترِ هر یک از روش های ترمیم پوسیدگی دندان را به دست بیاورید هم میتوانید با کلینیک دندانپزشکی مورد نظرتان تماس بگیرید تا قیمتِ به روز و دقیق برای شما محاسبه شود.
درد و ناراحتی پس از ترمیم پوسیدگی دندان
وجود احساس درد و ناراحتی پس از ترمیم پوسیدگی دندان معمولا جزئی، موقتی و طبیعی است. اما دردِ شدید میتواند زنگ خطری باشد که به شما نشان میدهد یک چیزی این وسط درست نیست! البته دقت کنید که میزان درد میتواند بسته به نوع ترمیم (گستردگی آن)، تاثیر ماده بی حسی و حجم تحمل فرد متفاوت باشد.
بیشتر افراد پس از پر کردن یا روکش کردن دندانشان، تا چند روز دچار حساسیت کمی به سرما و گرما حس میکنند. یا هنگام جویدن خوراکی و غذا، دندان درد میگیرند. این حساسیت به دلیل تحریک عصب دندان و واکنش بدن به مواد ترمیمی ایجاد میشود و جزو حساسیت های طبیعی است.
اما در برخی موارد، خصوصا اگر پوسیدگی عمیق بوده و به بافتهای زیرین دندان نزدیک شده باشد، ممکن است درد بیشتری در فرد احساس شود. دردی که صرفا با مصرف داروهای مسکن یا رعایت توصیههای دندانپزشک کنترل میشود.
بیحسی موضعی مورد استفاده در حین درمان هم در شدت دردِ بعد از ترمیم تاثیر دارد. خصوصا در ساعت های اولیه ی پس از ترمیم.
در هر صورت، برای کاهش درد و ناراحتیِ ناشی از رفع یا ترمیم پوسیدگی، بهتر است از مصرف غذاهای خیلی داغ یا خیلی سرد پرهیز و از جویدن مواد سخت روی دندان ترمیمشده خودداری کنید. رعایت بهداشت دهان و دندان، مسواک زدن ملایم و استفاده از نخ دندان هم میتواند به تسریع بهبودی کمک کند.
نهایتا اگر درد بیش از چند روز ادامه پیدا کرد یا شدت آن افزایش یافت، ممکن است نشانهای از یک مشکل اساسی مانند التهاب عصب دندان یا عدم تطابق ترمیم باشد که در این صورت باید با دندانپزشک خود مشورت کنید.
مراقبتهای پس از ترمیم پوسیدگی دندان
- اجتناب از خوردن و نوشیدن تا از بین رفتن بیحسی (برای جلوگیری از گاز گرفتن ناخواسته لب یا زبان)
- پرهیز از مصرف غذاها و نوشیدنیهای خیلی داغ یا خیلی سرد (برای کاهش حساسیت دندان)
- عدم جویدن غذاهای سفت و چسبناک (مانند آجیل، آبنبات یا آدامس، بهخصوص روی دندان ترمیمشده)
- رعایت بهداشت دهان و دندان (مسواک زدن دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید و استفاده از نخ دندان)
- شستشوی دهان با آب نمک یا دهانشویههای ضدعفونیکننده (برای کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت)
- در صورت احساس درد، مصرف داروهای مسکن طبق توصیه دندانپزشک (مانند ایبوپروفن یا استامینوفن)
- خودداری از فشردن دندانها یا دندانقروچه (در صورت نیاز، استفاده از محافظ دندانی شبانه)
- مراجعه به دندانپزشک در صورت بروز درد شدید، حساسیت طولانیمدت یا احساس ناهماهنگی در ترمیم
- چکاپ منظم دندانپزشکی برای بررسی سلامت ترمیم و جلوگیری از پوسیدگیهای جدید
روش های پیشگیری از پوسیدگی دندان
برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، باید سعی کنید بهداشت دهان و دندانهایتان را رعایت کنید. باید سعی کنید حداقل دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزنید و دندان هایتان را با استفاده از نخ دندان تمیز کنید تا از تجمع پلاکهای باکتریایی جلوگیری شود.
کاهش مصرف غذاهای شیرین و اسیدی، نوشیدن آب کافی و داشتن یک رژیم غذایی متعادل سرشار از کلسیم و ویتامینها هم از جمله کارهایی است که به تقویت مینای دندان کمک میکند.
مراجعه منظم به دندانپزشک برای معاینه، وارنیش کردن دندان ها و جرمگیری دندان هم میتواند از ایجاد پوسیدگیهای جدید جلوگیری کند.
جمع بندی نهایی
پوسیدگی دندان یکی از شایعترین مشکلات دهان و دندان است که در صورت بیتوجهی میتواند به درد، عفونت و از دست دادن دندان منجر شود. روشهای مختلفی برای ترمیم پوسیدگی دندان وجود دارد که بسته به شدت آسیب و شرایط بیمار انتخاب میشوند.
با این حال، بهترین راهکار، پیشگیری از پوسیدگی با رعایت بهداشت دهان و دندان، داشتن تغذیه سالم و مراجعه منظم به دندانپزشک است. با توجه به تاثیر سلامت دهان بر کیفیت زندگی، نباید پوسیدگی دندان را نادیده گرفت، بلکه باید با اقدامات پیشگیرانه و درمان بهموقع از مشکلات جدیتر جلوگیری کرد.
