مکیدن انگشت شست

منظور از مکیدن انگشت چیست؟

مکیدن انگشت (Thumb Sucking) رفتاری است که در آن فرد (خصوصا کودک و نوزاد) انگشت شست یا انگشتان دیگر خود را داخل دهان می‌گذارد و آنها را می‌مکد. اگر این رفتار بیش از ۵ بار در طول روز تکرار شود و هر بار بیشتر از ۳۰ ثانیه به طول بی‌انجامد، رفتار به عنوان یک عادت معرفی خواهد شد.

دلایل مکیدن انگشت توسط کودک | مکیدن انگشت نوزاد نشانه چیست؟

دلایل زیادی برای مکیدن انگشت توسط کودکان وجود دارد. برای مثال، مکیدن انگشت یا دندانی (یا هر چیز دیگری) می‌تواند به تسکین درد لثه در نوزادان در حال دندان درآوردن کمک کند. همچنین، می‌تواند راهی برای مقابله با اضطراب یا استرس نیز باشد. زیرا مکیدن به ترشح هورمون‌هایی مانند اکسی توسین کمک می‌کند.

به طور کلی، اصلی‌ترین دلیل این رفتار معمولا یکی از گزینه‌های آرامش بخش بودن این حرکت، تسکین درد لثه و عادت کردن به این رفتار می‌باشد. در برخی از مواقع نیز والدین تصور می‌کنند که کودک به دلیل گرسنگی انگشت خود را می‌مکد که این تصور از نظر متخصصان دندانپزشکی در بیشتر مواقع اشتباه است.

علت مکیدن دست نوزاد دو ماهه

در دو ماهگی، مکیدن دست یا انگشت یکی از رفتارهای غریزی و طبیعی نوزاد است که به او کمک می‌کند احساس آرامش و امنیت بیشتری داشته باشد.

در این سن، نوزاد هنوز مهارت کامل برای مکیدن پستانک یا گرفتن سینه را به‌طور پایدار ندارد، بنابراین ممکن است به‌صورت ناخودآگاه دست خود را به دهان ببرد.

این رفتار معمولا نشانه‌ای از گرسنگی، نیاز به تماس جسمی یا آرامش یافتن است و نباید با عادت‌های رفتاری نگران‌کننده در سنین بالاتر اشتباه گرفته شود. مکیدن دست در این دوره اغلب بخشی از فرآیند رشد و خودشناسی نوزاد محسوب می‌شود.

مکیدن انگشت در نوزاد سه ماهه

در سن سه ماهگی، مکیدن انگشت یک رفتار کاملا طبیعی و غریزی محسوب می‌شود. نوزاد در این مرحله از رشد، هنوز در حال کشف بدن خود است و مکیدن به او حس امنیت، آرامش و تسکین می‌دهد. به‌ویژه در زمان‌هایی که گرسنه یا خسته است.

این رفتار معمولا نشانه‌ای از گرسنگی یا نیاز به تماس بیشتر با مادر است و جای نگرانی ندارد.

مکیدن انگشت در نوزاد چهار ماهه

عادت مکیدن انگشت در نوزادان در چهار ماهگی نیز مکیدن انگشت همچنان رفتاری طبیعی محسوب می‌شود؛ اما در این سن نوزاد بیشتر از قبل به محیط اطراف توجه نشان می‌دهد و ممکن است مکیدن انگشت برای سرگرمی، آرامش یا حتی تسکین درد لثه‌ها (به‌ویژه در آستانه دندان‌درآوردن) انجام شود.

پس خوردن دست نوزاد چهار ماهه می‌تواند یک روش خودتنظیمی برای مقابله با اضطراب خفیف یا خواب‌آلودگی نیز باشد.

علت مکیدن انگشت در نوجوانان

مکیدن انگشت در نوجوانان معمولا ریشه در اضطراب، استرس یا کمبود احساس امنیت دارد و می‌تواند نشانه‌ای از باقی ماندن عادت‌های دوران کودکی باشد.

این رفتار ممکن است به عنوان راهی ناخودآگاه برای آرام‌سازی ذهن یا مقابله با فشارهای روانی استفاده شود. گاهی نیز عوامل خانوادگی، مانند نبود ارتباط عاطفی کافی یا تجربه‌های ناخوشایند، در تداوم این عادت نقش دارند.

علت مکیدن انگشت در بزرگسالان

برخلاف تمام موارد قبلی، مکیدن دست یا انگشت در بزرگسالان رفتاری غیرمعمول محسوب می‌شود و معمولا ریشه در عوامل روان شناختی یا عادت‌های دوران کودکی دارد که در طول زمان ترک نشدند.

این رفتار ممکن است نوعی مکانیسم دفاعی یا خودآرام‌سازی در برابر اضطراب، استرس یا تنش‌های روزمره باشد.

برخی افراد در شرایط فشار روانی شدید، به‌صورت ناخودآگاه به عادت های کودکانه مثل مکیدن انگشت یا جویدن ناخن بازمی‌گردند. در موارد دیگر هم این رفتار می‌تواند نشانه‌ای از اختلالات روانی یا رشد‌نایافتگی هیجانی باشد و نیاز به بررسی بالینی توسط روانشناس یا روانپزشک داشته باشد.

چه زمانی مکیدن انگشت مشکل ساز می‌شود؟

مکیدن انگشت زمانی مشکل ساز می‌شود که بعد از ۳ سالگی ادامه یابد یا باعث ایجاد مشکلات دهانی و دندانی شود. یعنی زمانی که تکرار این رفتار باعث ناهماهنگی دندان‌ها، بروز عفونت لثه، انواع اکلوژن یا مشکلات گفتاری شود.

اگر هر یک از این علائم را در فرزند خود مشاهده کردید، باید با پزشک یا دندانپزشک صحبت کنید. آنها می‌توانند به شما در ارزیابی وضعیت و تعیین بهترین روش برای کمک به فرزندتان برای ترک این عادت کمک کنند.

مکیدن انگشت شست چه تاثیری بر دندان های کودکان می گذارد؟

رفتار مکیدن انگشت در بلندمدت آثار نامطلوبی روی سلامت دندان‌های کودک ایجاد خواهد کرد. برای مثال، یکی از مهمترین تاثیرات منفی این حرکت، تغییر حالت فرم ظاهری دندان‌ها و بهم ریختگی نظم کلی آن‌ها می‌باشد.

این عارضه بسته به شدت و میزان مکیدن انگشت می‌تواند شکل فک را نیز تغییر دهد. همه این مشکلات را در مجموع مال اکلوژن می‌نامند. مال اکلوژن دندان همان عقب یا جلو بودن فک‌ها است که یکی از اصلی‌ترین علل ایجاد آن مکیدن انگشت است.

عوارض مکیدن انگشت شست یا دیگر انگشتان در کودکان

در صورتی که عادت مکیدن انگشت برای طولانی مدت ادامه پیدا کند، می‌تواند به عوارض گاها شدیدی منجر شود. عواضی از جمله:

به ریختگی نظم دندان ها

کودکان بافت دهانی بسیار نرمی دارند. به همین دلیل، مکیدن انگشت، پستانک یا هر چیز دیگری برای طولانی مدت باعث ایجاد فشار به این بافت و رشد ناهماهنگ دندان‌ها خواهد شد و شما را ملزم به انجام درمان هایی مثل ارتودنسی دندان خواهد کرد.

در چنین شرایطی دندان‌ها یا روی یکدیگر قرار می‌گیرند، یا از یکدیگر فاصله می‌گیرند (دیاستما). حتی ناهنجاری هایی مثل اندر بایت و اپن بایت خفیف هم می‌توانند ناشی از همین انگشت مکیدن ها باشند!

عقب یا جلو آمدن فک ها

جلو یا عقب آمدن فک‌ها (دیپ بایت دندان) که نوعی مال اکلوژن است هم یکی دیگر از عوارض شدیدی است که از مکیدن انگشت در کودکان ناشی می‌شود.

در این عارضه، فک در یکی از حالت‌های عقب‌تر، جلوتر، پایین‌تر یا بالاتر از فک دیگر قرار خواهد گرفت و با اختلال در زندگی روزمره فرد، تاثیرات شدیدی بر حرف زدن، ظاهر چهره و نحوه غذا خوردن کودک به وجود خواهد آورد.

مشکلات گفتاری

در موارد شدید، مکیدن انگشت شست در کودکان می‌تواند بر رشد دهان و صورت تأثیر بگذارد و منجر به مشکلات گفتاری شدیدی شود. به عنوان مثال، مکیدن انگشت می‌تواند باعث جلو آمدن دندان‌های پیشانی و یا عقب رفتن فک پایین شود، که این موضوعات می‌توانند صحبت کردن را دشوار کنند.

کم شدن پهنای سقف دهان

در حالتی که کودک دائما شست خود را می‌مکد، آرام آرام حالات فک پاین و بالا تغییر می‌کند. در نهایت نیز این موضوع منجر به کم شدن و تنگ شدن پهنای سقف دهان می‌شود. از همین رو، فک کودک کوچک باقی می‌ماند. این موضوع که با عنوان کراودینگ نیز شناخته می‌شود با تاثیر مستقیم بر شکل ظاهری کودک بر اعتماد به نفس او تاثیر خواهد داشت.

اختلال در غذا خوردن

دکتر بنیانیان:

مکیدن انگشت می‌تواند به چندین روش به اختلال در صرف غذای کودک منجر شود. برای مثال، مکیدن انگشت می‌تواند احساس مشابهی با غذا خوردن را در مغز کودک ایجاد کند. این اختلال باعث ایجاد احساس سیری خواهد شد. حتی زمانی که کودک سیر نیست! در نهایت این رفتار باعث اجتناب از صرف غذا می‌شود.

علاوه بر این، مکیدن انگشت می‌تواند راهی برای آرامش خود و مقابله با احساسات دشوار باشد. اگر کودکی از مکیدن انگشت برای مقابله با استرس استفاده کند، ممکن است در آینده به غذا به عنوان مکانیسم مقابله‌ای روی آورد که می‌تواند منجر به پرخوری عصبی یا اختلال خوردن شود.

غیرطبیعی شدن محل قرارگیری زبان در دهان

دهان خود را ببندید و به محل قرارگیری زبان در دهان خود فکر کنید. می‌بینید که زبانتان، چسبیده به سقف دهانتان در حال استراحت است! درست است؟!

غیر طبیعی بودن محل قرارگیری زبان در دهان، یعنی زبان کودک یا فرد بالغ در محلی غیر از سقف دهان قرار بگیرد. این حالت در بلند مدت، مشکلاتی نظیر آسیب دیدگی عضله زبان، تضعیف این عضله، مشکلات گفتاری و ورود فشار به دندان‌ها را به همراه خواهد داشت.

روش‌های ترک عادت مکیدن انگشت | درمان مکیدن انگشت در کودکان

حتما که نباید منتظر بمانید تا مکیدن انگشت توسط کودکتان به عارضه‌ای شدید منجر شود و سپس به دنبال راهکاری برای درمان عارضه بروید؟! چه بهتر که از همان زمان شروع این عادت با مداخله در ترک آن رفتار توسط کودکتان، از بروز هر عارضه‌ای پیشگیری کنید.

راهکارهای زیر روش‌هایی برای قانع کردن او برای به فراموشی سپردن این رفتار است.

۵ نکته مهم در خصوص مداخله در ترک عادت مکیدن انگشت کودک شما

• در صورتی که روش های شما تاثیری نداشت، با دندانپزشک مشورت کنید و روش های پیشنهادی دندان پزشک استفاده کنید.
• سرزنش یا تنبیه کودک فقط مشکل را بدتر می‌کند. پس از تنبیه بدنی یا تهدید برای ترک این عادت استفاده نکنید.
• اگر کودک شما در مهدکودک یا مدرسه است، با مربی یا معلم او صحبت کنید. آنها می‌توانند به شما در نظارت بر عادت کودک و کمک به او برای ترک آن (در زمانی که در مدرسه است) کمک کنند.
• فرزندتان را در جمع بابت این رفتار شرمنده نکنید.
• به کودکتان بابت این موضوع استرس ندهید

علل مکیدن انگشت در بزرگسالان

مکیدن انگشت تنها مربوط به کودکان نیست. این عارضه در بسیاری از بزرگسالان نیز دیده می‌شود و اغلب به دلایل روانشناختی در بزرگسالان به وجود می‌آید. از جمله دلایل مکیدن انگشت در بزرگسالان می‌توانیم به استرس و اضطراب، ترس غیر قابل کنترل و آسیب روانی دوران خردسالی، کودکی و حتی نوزادی اشاره کنیم.

گاهی اوقات اختلالات شخصیتی و بیماری‌های روانی عمیق‌تر نیز می‌تواند منجر به بروز این رفتار در بزرگسالان شود. از این رو مراجعه به روانشناس نیز برای بزرگسالانی که این عادت را دارند، ضروری است.

راهکارهای خانگی برای ترک انگشت افراد بزرگسال

طبیعتا وجود اختلال مکیدن انگشت در بزرگسالان، عارضه‌ای نیست که بتوانیم از طریق راهکارهایی مانند تشویق، تنبیه و یا مالیدن خوراکی‌های بد مزه و نامطلوبی مانند سرکه به انگشت از بروز آن پیشگیری کنیم. به همین دلیل، معمولا اصلی‌ترین راهکار برای بزرگسالان، شناسایی عوامل این رفتار و انجام مشاوره است.

چه زمانی باید به دکتر مراجعه کرد؟

اگر عادت مکیدن انگشت در کودک شما ادامه دار بود و احساس کردید که این رفتار به بروز عوارض در کودک شما منجر شده است، باید به یک مشاور کودکان مراجعه نمایید. مشاور با شناسایی عوامل و ارائه راهکارهایی تخصصی به کودک شما کمک می‌کنند تا از این مرحله عبور کند.

همچنین، در صورتی که احساس کردید که مکیدن انگشت منجر به بروز مشکلاتی در دندان‌ها و فک کودک شما شده است، باید برای درمان و رفع مشکل ایجاد شده در دندان و فک فرزندتان به یک دندانپزشک متخصص مراجعه کنید تا مشکلات به وجود آمده برطرف شود.

درمان مکیدن انگشت شست در دندانپزشکی دکتر بنیانیان

به عنوان یک والدین خوب، کاملا حق دارید که نگران عادت مکیدن انگشت کودک خود باشید. اما ما اینجاییم تا به نگرانی شما در این خصوص پایان بدهیم.

دندانپزشکی دکتر بنیانیان، یکی از مجموعه‌های دنداپزشکی تخصصی و مجهزی است که دندانپزشکان آن با صبر و حوصله و تخصص خود به شما در ترک این عادت در فرزندتان کمک خواهند کرد.

متخصصان ما علاوه بر اینکه با ارائه راهکارهای مشاوره‌ای به شما در ترک این عادت در کودکتان کمک می‌کنند؛ با بررسی وضعیت دندان‌ها و فک‌های کودک شما، بروز هر عارضه‌ای را پیش بینی و یا نسبت به درمان آن اقدام می‌نماید.

متخصصان دندانپزشکی کودکان ما، تجربه و دانش لازم را برای کمک به فرزندتان در ترک عادت مکیدن انگشت شست به روشی ایمن و موثر دارند. پس همین امروز با ما تماس بگیرید و یک قرار ملاقات برای فرزندتان رزرو کنید.

جمع بندی نهایی

مکیدن انگشت، اختلالی شایع است که در بسیاری از کودکان وجود دارد. این اختلال از زمان نوزادی آغاز و گاه تا سنین ۴ الی ۵ سالگی نیز ادامه پیدا می‌کند. با این حال، تکرار و ادامه این رفتار می‌تواند کودک را در معرض آسیب‌های بسیار زیادی که در این مقاله به آنها اشاره شد قرار دهد.