پرش به محتوا 
وقتی صحبت از ارتودنسی دندان به میان میآید، یکی از رایج ترین نگرانیها این است که «آیا ارتودنسی درد دارد؟».
خیلی از بیماران قبل از شروع درمان، به دلیل ترس از درد، تصمیم گیری را به تعویق میاندازند. مخصوصا نوجوانان و افراد کم سن و سال تری که قصد دارند دندان هایشان را ارتودنسی کنند!
ما در دندانپزشکی دکتر بنیانیان، سعی میکنیم تا با کمک روش های نوین و تجهیزات پیشرفته روز دندان، تجربهای راحت و بدون نگرانی برای بیماران فراهم کنیم تا مسیر رسیدن به لبخندی زیبا با آرامش بیشتری طی شود.
اما بیاید تا در این مقاله، کمی بیشتر درباره ی درد ارتودنسی دندان با هم صحبت کنیم. این که این درد چقدر است، چطور باید آن را مدیریت کنیم و چه راه هایی برای کم کردن آن وجود دارد.
منظور از درد ارتودنسی چیست؟
درد ارتودنسی به احساس ناراحتی یا فشاری گفته میشود که پس از نصب یا تنظیم براکت ها و سیم های ارتودنسی در صورت و فک فرد ایجاد میشود.
این درد ناشی از اعمالِ فشار به دندانها برای حرکت تدریجی آنها به موقعیت صحیح است. اغلب بیماران این احساس را به صورت فشار، سنگینی یا حساسیت در دندانها تجربه میکنند و ممکن است در چند روز اول پس از شروع یا هر جلسه تنظیم بیشتر احساس شود.
درد ارتودنسی موقتی است و با گذشت زمان و عادت کردن دندان ها به نیرو، کم کم کاهش پیدا میکند.
درد ارتودنسی دندان ها چقدر است؟
شدت درد ارتودنسی با توجه به چند فاکتور مهم از خفیف تا متوسط متغیر است. یعنی بستگی دارد که:
- فرد چقدر تحمل درد را داشته باشد.
- شدت بهم ریختگی دندان هایش چقدر باشد
- نوع ارتودنسی کدام باشد (ثابت، متغیر و …)
- میزان فشار و نیرویی که دندانپزشک در جلسات تنظیم اعمال میکند چقدر باشد.
- سن بیمار چقدر باشد (بزرگسالان نسبت به کودکان و نوجوانان راحت تر با درد کنار میآیند)
- وضعیت سلامت لثه و استخوان فک پیش از شروع درمان چطور باشد.
- میزان پایبندی بیمار به رعایت توصیه های مراقبتی پس از هر جلسه ارتودنسی چگونه باشد.
پس درد ناشی از ارتودنسی کردن دندان ها بیشتر به صورت یک احساسِ فشار یا حساسیت در دندانها خود را نشان میدهد، نه درد شدید و غیر قابل تحمل.
این ناراحتی معمولا در یک هفته ی اولِ بعد از نصب براکتها یا بعد از هر جلسه تنظیم بیشتر احساس میشود و به تدریج کاهش پیدا میکند.
بیشتر بیماران ما در کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان این احساس را قابل تحمل میدانند و با رعایت توصیههای دندانپزشک یا استفاده از مسکنهای ملایم، میتوانند آن را کنترل کنند.
پس به طور کلی، در جواب کسانی که میپرسند آیا سیم کشی دندان درد دارد یا نه باید بگوییم که درد ارتودنسی یک درد موقتی است و بخشی طبیعی از فرآیند مرتب شدن دندانها به شمار میرود. به قول خانم دکتر بنیانیان،
هر که طاووس خواهد جور هندوستان کشد!
ارتودنسی کودکان درد دارد؟
ارتودنسی در کودکان معمولا با درد شدیدی همراه نیست. اما چون کودکان معمولا نسبت به درد بی طاقت رت هستند، ممکن است ناراحتی یا احساس فشار در دندانهای آن ها بیشتر باشد.
این ناراحتی در چند روز اول پس از نصب دستگاه ارتودنسی یا بعد از هر جلسه تنظیم بیشتر احساس میشود و به تدریج کاهش پیدا میکند. با رعایت توصیه های دندانپزشک و استفاده از روش های ساده ای مثل مصرف غذاهای نرم یا آب ولرم، میتوان این حس را به حداقل رساند تا کودک بدون استرس و نگرانی مسیر درمان را طی کند.
درد ارتودنسی فک بالا بیشتر است یا درد ارتودنسی فک پایین؟
تفاوت زیادی بین شدت درد ارتودنسی فک بالا و فک پایین وجود ندارد. اما برخی بیماران در روزهای ابتدایی احساس میکنند فشار فک بالا کمی بیشتر است. زیرا دندان های بالایی معمولا نقش مهمتری در تنظیم بایت و جا به جایی اولیه دارند. البته این احساس موقتی است و پس از عادت کردن دندانها به تغییر موقعیت، درد هر دو فک به میزان قابل توجهی کاهش مییابد.
دلایل اصلی درد ارتودنسی دندان
شاید برای شما سوال شده باشد که اصلا چرا در زمان ارتودنسی با درد مواجه میشویم؟
به طور کلی، احساس درد در طول درمان ارتودنسی شما به چند دلیل اصلی اتفاق میافتد که عمده ترینِ این دلایل شامل موارد زیر هستند.
اعمال فشار توسط براکت ها و سیم ها
اعمال فشار توسط براکتها و سیمها یکی از دلایل اصلی درد در ارتودنسی است. این فشار با هدف جابجایی دندانها، هدایت کردن آنها به محل اصلی خود، مرتب کردن و نیاز به اعمال نیرویی ملایم و مداوم صورت میگیرد.
کاربرد هر یک از تجهیزات ارتودنسی به شرح زیر میباشد:
- براکتها: براکتها قطعات کوچکی هستند که به سطح دندانها چسبانده میشوند و سیم ارتودنسی از داخل این براکتها عبور میکند.
- سیمها: وظیفه اصلی سیمهای ارتودنسی اعمال فشار به دندانها و جابجایی آنها است.
تنظیم و سفت کردن سیم ها
در طول درمان ارتودنسی، متخصص ارتودنسی برای جابجایی دندانها، سیمها را تنظیم و سفت میکند. این کار میتواند باعث درد و ناراحتی موقتی در دندانها و لثهها شود.
درد ناشی از فشار در این مرحله به دو درد اولیه و درد پس از تنظیم سیم تقسیم میشود:
⇐ درد اولیه: پس از نصب براکتها و سیمها، ممکن است در ساعات اولیه، درد شدیدی در دندانها و لثههای خود احساس کنید. این درد معمولا پس از چند روز از بین میرود.
⇐ درد پس از تنظیم سیم: پس از تنظیم و سفت کردن سیمها توسط متخصص ارتودنسی، ممکن است مجددا با احساس درد و ناراحتی در دندانها و لثههای خود مواجه شوید. این درد نیز موقتی است و پس از چند روز از بین میرود.
استفاده از کش های ارتودنسی
کش های ارتودنسی دندان نیز یکی از تجهیزات ارتودنسی هستند که با هدف اعمال فشار بر روی دندانهای افراد در دهان آنها قرار میگیرند. این کشها به براکتهای بالا و پایین متصل میشوند و میتواند کمی درد آور باشند. چرا که باز کردن دهان و صحبت کردن با وجود این کشها (به دلیل خستگی عضلات فک و صورت) کمی دشوار است.
زخم شدن لثه ها
نوع ارتودنسی و مهارت دندانپزشک در زمان نصب براکتها و سیمهای ارتودنسی شما میتوانند با هم به عاملی برای سلامت لثهها پس از اتمام فرایند ارتودنسی تبدیل شوند.
احتمال دارد لثه های شما در طول درمان (در اولین جلسه) با زخمهایی جزئی یا عمیق آسیب ببینند. این زخمها معمولا پس از گذشت 2 تا 5 روز بهبود پیدا میکنند. اما ممکن است تا زمان بهبودی کامل شما را اذیت کنند.
اهمیت انتخاب متخصص ارتودنسی بر میزان درد
میزان تجربه و تخصص ارتودنتیست یکی از اصلیترین موضوعاتی است که باید هنگام انتخاب دندانپزشک خود به آن توجه کنید. چرا که یک متخصص ارتودنسی باتجربه و ماهر، نقشی کلیدی در کاهش درد و ناراحتی در طول درمان ارتودنسی ایفا میکند.
دلایل اهمیت انتخاب متخصص ارتودنسی
یک متخصص ارتودنسی خوب، با علم و مهارت کافی، سیمها و براکتهای ارتودنسی را به بهترین شکل ممکن برای بیمار خود نصب میکند، هیچگونه آسیبی به لثههای شما وارد نمیکند و از بروز درد و ناراحتی غیرضروری در طول درمان جلوگیری میکند.
تشخیص دقیق میزان فشار مورد نیاز، تدوین برنامه درمانی صحیح، استفاده از تکنیکها و تجهیزات نوین و کنترل و تنظیم دقیق سیمها و براکتها نیز از عواملی است که یک متخصص خوب و باتجربه میتواند با تصمیمگیری در خصوص آنها از بروز درد و ناراحتی در طول درمان جلوگیری کند.
برخی افراد ممکن است به جای مراجعه به متخصص، به دنبال روشهایی مانند چگونه دندان کج را در خانه صاف کنیم؟ باشند، اما این اقدامات میتواند باعث آسیب به ساختار دهان و دندان شود.
ارتودنسی دندان در کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان
کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان یکی از بهترین کلینیک دندانپزشکی های شهر تهران است که طیف وسیعی از خدمات دندانپزشکی از جمله ارتودنسی را به مراجعین خود ارائه میدهد. این کلینیک با حضور تیمی از متخصصان مجرب و ماهر در زمینه سیم کشی دندان، فرایندی بدون درد را برای شما اجرا خواهد کرد.
از دیگر فواید ارتودنسی در کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان میتوانیم به حضور برترین متخصصان ارتودنسی دندان تهران در این کلینیک و قابلیت پرداخت اقساط هزینه ارتودنسی در طول جلسات درمان شما اشاره کنیم.
شما میتوانید تصاویر بیشتری از نمونه درمانهای ارتودنسی انجام شده در این کلینیک را در صفحه گالری تصاویر ارتودنسی دندان ما مشاهده کنید و اطلاعات بیشتری را از طریق مشاوره رایگان و تماس با شماره تلفن ۰۲۱۸۸۵۳۹۷۲۰ و یا مراجعه به کلینیک ما، واقع در تهران، میدان آرژانتین، خیابان احمد قصیر (بخارست)، خیابان ششم غربی، پلاک ۲۲، پلاک ۷ به دست آورید.
انواع درد ارتودنسی بر اساس زمان
درد ارتودنسی بر اساس زمان انجام و اجرای فرایندهای ارتودنسی به سه دستهی “در حین نصب دستگاههای ارتودنسی در دهان”، “یک هفتهی ابتدایی پس از ارتودنسی” و “باقی روزها تا زمان تکمیل درمان” تقسیم میشود.
بیشتر افراد در زمان نصب دستگاههای ارتودنسی هیچگونه دردی را تجربه نمیکنند. تنها ممکن است به دلیل وجود یک جسم خارجی جدید در دهانشان کمی احساس ناراحتی کنند. این احساس پس از گذشت چند روز به طور کامل برطرف خواهد شد. (فراموش نکنید که باید در حدود یک سال و نیم با براکتهای خود کنار بیاید)
حدود 95 درصد از مطالبی که در رابطه با دردِ ارتودنسی دندان مطالعه میکنید مربوط به این دوره است. در این دوره، دندانها به دلیل شروع جا به جایی و عدم سازگاری با بریسها شما را با احساس ناراحتی و درد مواجه خواهند کرد.
علاوه بر این، در این بازه غذا خوردن و صحبت کردن برای افراد دشوار خواهد بود. ممکن است لازم شود تا در این یک هفته از داروهای مسکن بدون نسخه استفاده کنید. اما مطمئن باشید که پس از گذشت نهایتا یک هفته و رسیدن به دورهی سوم، دیگر با درد و ناراحتی اولیه مواجه نخواهید بود.
علاوه بر این، انگیزهی داشتن دندانهایی مرتب و یک دست، به مقابله با این سختیها میارزد! مطالعه مقالات ارتودنسی دیمون و ارتودنسی لینگوال نیز اطلاعات بیشتری را در خصوص انواع ارتودنسی دندان به شما ارائه خواهد داد.
| بازه زمانی | نوع درد | توضیح |
|---|---|---|
| روزهای اول پس از نصب | فشار و حساسیت شدیدتر | به دلیل شروع حرکت دندانها و عادت نداشتن به براکتها |
| هفته اول | درد یا فشار متوسط | بدن شروع به سازگاری با دستگاه ارتودنسی میکند |
| پس از هر جلسه تنظیم | فشار و درد موقت | ۲ تا ۳ روز طول میکشد |
| ماههای میانی درمان | ناراحتی خفیف یا گذرا | بیشتر ناشی از تحریک لثه یا برخورد براکت با بافت دهان |
| اواخر درمان | درد بسیار کم یا عدم درد | دندانها تقریبا در موقعیت نهایی قرار گرفتند |
درد ارتودنسی تا کی ادامه دارد؟
همانطور که پیش از این هم توضیح دادیم، درد ارتودنسی موقتی است و بیشتر در چند روز اول پس از نصب براکت ها یا بعد از هر جلسه تنظیم احساس میشود.
این ناراحتی تا نهایتا 1 هفته ادامه دارد و به تدریج کاهش پیدا میکند. به طوری که بیشتر بیماران بعد از یک هفته احساس راحتی بیشتری دارند. البته در برخی افراد حساس، ممکن است تا 10 روز هم طول بکشد، اما شدت آن کمتر میشود.
در طول درمان، هر بار که براکت ها تنظیم میشوند، ممکن است دوباره کمی فشار یا درد خفیف ایجاد شود، اما این درد کوتاه مدت و قابل کنترل است. با رعایت توصیههای دندانپزشک، استفاده از غذاهای نرم و در صورت نیاز مسکنهای ملایم، میتوان این دوران را به راحتی پشت سر گذاشت.
عواملی که می توانند درد ناشی از فشار را در ارتودنسی تشدید کنند
برخی از عوامل هستند که میتوانند درد ارتودنسی را تشدید کنند. این عوامل شامل موارد زیر هستند:
- نوع دستگاه ارتودنسی: معمولا براکتهای فلزی فشار بیشتری نسبت به براکتهای سرامیکی یا Invisalign اعمال میکنند.
- میزان فشار اعمال شده: نیروی بیشتر درد و ناراحتی بیشتر را به همراه دارد.
- آستانه تحمل درد: افراد با آستانه تحمل درد پایین، درد و ناراحتی بیشتری را در طول ارتودنسی تجربه میکنند.
- وضعیت دهان و دندان: بیماریهای لثه میتوانند درد ارتودنسی را تشدید کنند.
- عادات و رژیم غذایی مانند جویدن غذاهای سفت و چسبناک میتواند فشار روی دندانها و براکتها را افزایش دهد.
- عدم تنظیم صحیح دستگاه ارتودنسی: تنظیم نامناسب سیمها میتواند فشار بیش از حد به دندانها وارد کند و درد بیمار را تشدید کند.
راهکارهایی برای کاهش درد ارتودنسی
انجام چند راهکار و ترفند به شما کمک میکند تا حد بسیار زیادی از درد ناشی از ارتودنسی دندانهای خود رها شوید. در ادامه به معرفی و بررسی تعدادی از این راهکارها خواهیم پرداخت.
استفاده از غذاهای نرم
یکی از برجستهترین نکاتی که باید در روزهای ابتدایی پس از ارتودنسی دندان به آن توجه کنید، خوردن غذاهای نرم و له شده است. سعی کنید تا حد ممکن از صرف غذاهاس سفت و جویدنی خودداری کنید.
خوراکیهایی مانند انواع سوپ، برج پخته شده، پوره سیبزمینی، سبزیجات بخارپز، فرنی و عدسی، مناسبترین غذاها برای خوردن در این دوره هستند.
استفاده از مسکن های بدون نسخه
اگر تحمل درد برایتان دشوار بود از مسکن برای درد ارتودنسی خود استفاده کنید. به طور مثال میتوانید بدون نسخه از مسکن هایی مانند ژلوفن، ایبوبروفن و استامینوفن برای تسکین درد ارتودنسی خود استفاده کنید. البته بهتر است پیش از انجام این کار از ارتودنتیست خود بابت این موضوع مشورت بگیرید.
استفاده از یخ
قرار دادن کمپرس یخ روی گونههایتان، به کاهش درد و التهاب کمک میکند. شما میتوانید این کار را 3 الی 4 بار در طول روز تکرار کنید.
موم ارتودنسی
موم ارتودنسی مانعی است که باعث میشود تیزی براکتها، دهان و زبان شما را تحریک نکند. ارتودنتیست پس از انجام فرایند ارتودنسی، نحوه استفاده از موم ارتودنسی را به شما آموزش خواهد داد.
جمع بندی نهایی موضوع درد ارتودنسی دندان
در بسیاری از مواقع، ترس ناشی از دردناک بودن ارتودنسی دندان، بسیار بیشتر از دردی است که در تمام یک سال طول درمان خود تجربه میکنید!
فراموش نکنید که سلامتی و زیبایی دندانهای شما از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. لذا بهتر است سعی کنید که با نادیده گرفتن ترس درد ارتودنسی دندان های خود، این فرایند را تکمیل و از مزایای ارتودنسی لذت ببرید.
