طول درمان ارتودنسی دندان بین یک تا سه سال متغیر است. این بدان معنا است که فرد باید در حدود دو سال با دندانهایی ارتودنسی شده زندگی کند. مراقبت صحیح از ارتودنسی دندان در طول این مدت، نقش بسیار پررنگی در دستیابی به بهترین نتیجه از این درمان ایفا خواهد کرد. به همین دلیل، باید یاد بگیریم که چگونه از دندانهای ارتودنسی شده ی خود محافظت کنیم.
ما در این مقاله از کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان به شما خواهیم گفت که چگونه باید از ارتودنسی دندانهای خود مراقبت کنید تا در طول درمان، سلامت دندانها و لثههایتان حفظ شود و به نتیجه دلخواهتان برسید. اگر هنوز نمیدانید ارتودنسی دندان چیست حتما مقاله مربوط به آن را مطالعه کنید.
دلایل اهمیت مراقبت های ارتودنسی ثابت
مراقبت از ارتودنسی دندان به همان اندازه که خود درمان ارتودنسی مهم است، حائز اهمیت است. چرا که عدم مراقبت صحیح از ارتودنسی میتواند منجر به مشکلات متعددی از جمله پوسیدگی دندان در زیر سیمها و براکتهای ارتودنسی، ابتلا به بیماریهای لثه، آسیب به بریسها و طولانی شدن دوره درمان شود.
برخی افراد به جای مراجعه به متخصص، به دنبال راههایی مانند چگونه دندان کج را در خانه صاف کنیم هستند، اما باید بدانید که روشهای غیرحرفهای نهتنها موثر نیستند بلکه میتوانند آسیبهای جبرانناپذیری به دندانها وارد کنند.
دلایل مهم بودن مراقب از ارتودنسی دندان ها:
- حفظ سلامت دندانها و لثهها
- کوتاه شدن دوره درمان
- حفظ زیبایی و سلامت لبخند
- جلوگیری از پوسیدگی و لکه دار شدن دندان ها
- پیشگیری از التهاب و عفونت لثهها
- جلوگیری از شکستن یا خم شدن براکت ها و سیم ها
- اطمینان از حرکت صحیح و منظم دندان ها طبق طرح درمان
- کاهش نیاز به جلسات ترمیم و تعمیر دستگاه ارتودنسی
- جلوگیری از ایجاد بوی بد دهان
- حفظ کیفیت و دوام دستگاه ارتودنسی
- جلوگیری از شل شدن براکتها یا جدا شدن آن ها از دندان
- افزایش راحتی در خوردن و صحبت کردن
- پیشگیری از تجمع جرم و پلاک بین دندانها و اطراف براکتها
نحوه نگهداری از ارتودنسی دندان
مراقبت های ویژه و مخصوص ارتودنسی دندان از همان زمانِ قرارگیری دستگاهها و تجهیزات ارتودنسی در دهان شما آغاز میشود. این مراقبتها باید تا زمان اتمام فرایند درمان شما، به عادات روزمره شما تبدیل شوند.
ما ترفندها و راهکارهای مراقبت از ارتودنسی دندان را به 2 دستهی مراقبت های روزانه ارتودنسی و مراقبت های دوره ای ارتودنسی تقسیم کردیم. در ادامه به توضیح کامل هر یک از این دو گروه خواهیم پرداخت.
مراقبت های روزانه از ارتودنسی دندان
این دسته از مراقبتها، همانهایی هستند که باید به مرور زمان به عادات روزمره شما تبدیل شوند. حفظ سلامت دندانها و لثهها، جلوگیری از آسیب به بریسها و کوتاه شدن دوره درمان از جمله اهداف این مراقبتها هستند.
بد نیست تا پیش از مطالعه ادامهی این مقاله، نگاهی نیز به مطالب “ارتودنسی دندان کودکان” و “ارتودنسی دیمون” بیاندازید.
مسواک زدن دندانها
در طول درمان ارتودنسی خود باید روزی دو بار و هر بار به مدت دو دقیقه دندانهای خود را مسواک بزنید. بهتر است برای این کار از مسواک مخصوص ارتودنسی استفاده کنید. این مسواک شکل ویژهای دارد که مسواک زدن را برای شما سادهتر میکند.
دقت کنید که در حین مسواک زدن دور براکتها، زیر سیمها و بین دندانهایتان را نیز به خوبی مسواک بزنید تا تمام سطوح دندانها تمیز شوند و هیچ جرمی در لابلای دندانهایتان باقی نماند.
توضیحات زیر، مرحله به مرحلهی مسواک زدن در حین ارتودنسی را به شما آموزش خواهد داد.
- مسواک را با زاویه 45 درجه نسبت به خط لثه نگه دارید.
- با حرکات کوتاه و آرام، دندانها را مسواک بزنید.
- به دقت دور براکتها، زیر سیمها و بین دندانها را مسواک بزنید.
- سطوح دندانهای انتهای فک را با حرکات رفت و برگشتی مسواک بزنید.
- براکتها را نیز مسواک بزنید. اما فشار زیادی به آن وارد نکنید.
استفاده از نخ دندان
یکی دیگر از راهکارهای مراقبتی زمان ارتودنسی، استفاده از نخ دندان است. نخ دندان کشیدنِ روزانه یکی از فرایندهای ضروری در طول درمان شما است که به از بین بردن پلاک و جرم لابلای دندانها و تجهیزات ارتودنسی، برای بهره مندی از مزایای ارتودنسی کمک میکند.
درست مانند مسواک مخصوص ارتودنسی، نوع خاصی از نخ دندان هم وجود دارد که بسیاری آن را با نام نخ دندان مخصوص ارتودنسی میشناسند. این نخ دندان دسترسی سادهتری را برای شما ایجاد و به شما کمک میکند تا تمام گوشه و کنار دندانهایتان را تمیز کنید.
برای استفاده صحیح و اصولی از نخ دندان، این فرایند را به شکل زیر انجام دهید:
- حدود 45 سانتی متر از نخ دندان را جدا کنید و دور انگشتان میانی هر دو دست خود بپیچید.
- حدود 2.5 سانتی متر از نخ دندان را بین انگشتان شست و اشاره خود نگه دارید.
- نخ دندان را به آرامی از زیر سیم عبور دهید و مراقب باشید که نخ دندان به سیم گیر نکند.
- نخ دندان را به آرامی بین دو دندان خود قرار دهید و آن را به شکل C در اطراف دندان بکشید و به آرامی بالا و پایین ببرید.
- مراقب باشید که به لثههای خود آسیب نرسانید و این فرایند را برای تمام دندانهای خود تکرار کنید.
رژیم غذایی مناسب
از زمانی که تجهیزات ارتودنسی روی دندانهای شما قرار میگیرد، رژیم غذایی شما نیاز به تغییر پیدا خواهد کرد. غذاهای چسبناک باید به میزان قابل توجهی محدود شوند؛ خوراکیهای سفت و سخت ممنوع میشوند و غذاها باید به قطعات کوچک برش داده شوند تا جویدن آنها آزاردهنده نباشد.
مراقبت های دوره ای از ارتودنسی دندان
به جز مراقبتهای روزانهای که باید از ارتودنسی دندانهای خود انجام دهید، برخی مراقبتها نیز وجود دارند که باید به صورت ادواری تکرار شوند. این مراقبتها شامل موارد زیر هستند.
مراجعه به دندانپزشک
شما باید به طور منظم به متخصص ارتودنسی خود مراجعه کنید تا وضعیت ارتودنسی شما بررسی و تنظیمات لازم روی دستگاههای ارتودنسی شما انجام شود. این جلسات ادواری معمولا به صورت ماهانه برگزار میشوند و به ارتودنتیست کمک میکنند تا شرایط بهبود شما را به خوبی مشاهده و بررسی کند.
جهت دریافت مشاوره رایگان برای انجام یا مراقبت از ارتودنسی دندان، میتوانید با شماره ۰۲۱۸۸۵۳۹۷۲۰ تماس بگیرید یا به کلینیک دکتر بنیانیان واقع در تهران، میدان آرژانتین، خیابان احمد قصیر (بخارست)، خیابان ششم غربی، پلاک ۲۲، پلاک ۷ مراجعه کنید.
تمیز کردن تجهیزات ارتودنسی
در جلسات دورهای شما با متخصص ارتودنسی، ممکن است بعضی از ابزارهای ارتودنسی به تغییر یا تمیز کردن نیاز داشته باشند. در چنین شرایطی، ارتودنتیست پاکسازی تجهیزات را برای شما انجام و یا نحوه تمیز کردن آن ابزار را به شما آموزش خواهد داد.
رژیم و محدودیت های غذایی در دوران ارتودنسی دندان
همانطور که در بالا نیز به این موضوع اشاره کردیم، رژیم غذایی شما پس از ارتودنسی کردن دندانهایتان به ناچار تغییر خواهد کرد. ممکن است مجبور باشید تا از برخی از خوراکیهای مورد علاقه خود صرف نظر کنید و یا مصرف برخی دیگر از آنها را محدود کنید.
جدول زیر، نمونههایی از غذاهای مناسب و مضر برای دوران ارتودنسی را به شما نشان خواهد داد.
| غذاهای مفید در دوران ارتودنسی | غذاهای مضر در دوران ارتودنسی |
| آش | آجیل |
| ماکارانی | نان سفت و برشته |
| سوپ | سبزیجات سفت (هویج، کرفس) |
| پوره سیب زمینی | آدامس |
| تخم مرغ | نوشیدنیهای گازدار و اسیدی |
| نان نرم | ذرت بو داده |
| سبزیجات پخته شده | قسمت خشک نان پیتزا |
| فرنی | مواد غذایی حاوی شکر یا نشاسته |
| میوههای نرم (موز، هلو، توت فرنگی) | میوههای سفت (سیب، گلابی) |
مراقبت های هفته اول ارتودنسی
خوردن غذاهای نرم
در هفته اول بعد از ارتودنسی، دندانها کمی حساس و لثهها ممکن است ملتهب باشند. پس خوردن غذاهای نرمی مثل سوپ، پوره سیبزمینی، ماست و اسموتی باعث میشود فشار کمتری به دندانها وارد شود و درد کاهش پیدا کند.
رعایت بهداشت دهان و دندان با دقت بیشتر
به دلیل وجود براکتها و سیمها، تمیز کردن دندانها سختتر میشود و احتمال تجمع پلاک بالاست. استفاده از مسواک ارتودنسی و نخ دندان مخصوص باعث پیشگیری از پوسیدگی و التهاب لثه میشود.
استفاده از موم ارتودنسی برای کاهش زخم و التهاب
براکت ها و سیم ها ممکن است در روزهای اول باعث ایجاد زخم یا سوزش در لب و گونه شوند. استفاده از موم ارتودنسی (Orthodontic wax) روی بخشهای تیز، اصطکاک را کاهش داده و به ترمیم سریعتر بافت کمک میکند.
اجتناب از خوردن غذاهای سفت و چسبناک
غذاهایی مثل آجیل، آبنبات، نان خشک یا آدامس میتوانند به براکتها آسیب بزنند یا باعث شل شدن سیمها شوند. در هفته اول باید کاملاً از این خوراکیها پرهیز کرد.
مراجعه به دندانپزشک در صورت بروز مشکل
اگر سیمها یا براکتها شل شدند یا باعث درد غیرعادی شدند، باید سریعا با دندانپزشک تماس گرفت تا مشکل برطرف شود و روند درمان مختل نشود.
مراقبت از ارتودنسی دندان در سفر
اصلاح مشکلات دندان و فک با ارتودنسی معمولا یک تا دو سال طول میکشد و ممکن است در این دوران، سفرهایی تفریحی یا کاری برای فردی که تحت درمان است پیش بیاید. متوقف کردن روال زندگی در این بازه درمانی نیز کاری غیر ممکن و غیر منطقی است.
پس چه بهتر که یاد بگیریم با ارتودنسی دندانهای خود کنار بیایم و با آموزش نکات مهم مراقبت از ارتودنسی دندانهای خود، به خوبی از این دوران عبور کنیم و بهداشت ارتودنسی دندان های خود را رعایت کنیم.
پس باید:
- ارتودنسی های خود را پیش از سفر بررسی کنید: بهتر است پیش از شروع سفر با دندانپزشکتان ملاقات کنید تا ارتودنسی دندانهای شما تحت بررسی ایشان قرار بگیرد. دندانپزشک در این دیدار، علاوه بر اطمینان یافتن از سلامت تجهیزات ارتودنسی، مشاوره لازم برای طول سفر نیز به شما ارائه خواهد داد.
- کیت مخصوص ارتودنسی را با خود به همراه داشته باشید: این کیت، مجموعهای از تجهیزات لازم را در اختیار شما قرار خواهد داد. کیت ارتودنسی شما باید شامل مسواک و نخ دندان مخصوص ارتودنسی، ست اینویزیلاین (در صورت نیاز)، موچین، ناخن گیر و کش ارتودنسی باشد.
- لیست ارتودنتیست های مقصد سفرتان را پیدا کنید: این کار به شما کمک میکند تا در صورت بروز هر گونه مشکل ضروری، بتوانید به سرعت به دندانپزشکی مراجعه کنید.
مراقبت های ارتودنسی مخصوص ورزشکاران
ورزشکارانی که تحت درمان ارتودنسی قرار دارند و کسانی که در طول درمان خود ورزشهای شدید و پرخطر انجام میدهند، باید برای محافظت از دندانها و براکتهای خود باید مراقبتهای بیشتری را اجرا کنند. نمونههایی از این مراقبتها شامل موارد زیر هستند.
استفاده از محافظ دندان
مهمترین کار در مراقبت از ارتودنسی دندان برای ورزشکاران، استفاده از محافظ دندان است. این وسیله از دندانها، لبها و لثههای شما در برابر ضربات احتمالی محافظت میکند. این محافظ ها در دو نوع آماده و سفارشی قابل استفاده هستند.
نوع آماده ارزانتر است، اما ممکن است به خوبی روی دندانها و براکتهای شما قرار نگیرد. در مقابل، نوع سفارشی آن توسط متخصص ارتودنسی قالب گیری میشود و لابراتوار، آن را مخصوص شما میسازد تا به طور کامل روی دندانهایتان قرار بگیرد.
نازی بنیانیان:
ورزشکاران باید در حین ورزش مراقب باشند تا به دهان و دندانشان ضربهای وارد نشود. اگر ورزشکار هستید، بهتر است در صورت امکان از انجام ورزش های پربرخورد و پرخطر خودداری کنید.
بیشتر بخوانید: ارتودنسی زودبازده چیست
مراقبت ارتودنسی از براکت ها
یکی از قطعات مورد استفاده در میان تجهیزات ارتودنسی دندان، براکتهای ارتودنسی است. این براکت ها که بخشی از تجهیزات ارتودنسی ثابت دندان محسوب میشوند، همان قطعاتی هستند که با چسب مخصوص به دندانها چسبانده میشوند و به نوعی سیم ارتودنسی را در جای خود ثابت نگه میدارند.
این براکتها معمولا از جنس فلز، سرامیک یا پلاستیک شفاف ساخته میشوند و با اعمال فشار تدریجی و تنظیمات دورهای توسط متخصص ارتودنسی، دندانها را به موقعیت صحیح خود هدایت میکنند.
شما باید در کنار مراقبت از سایر تجهیزات ارتودنسی دندانهای خود، از براکتهای خود نیز محافظت کنید. زیرا هم از طرفی مسئولیت فرایند درمان ناهنجاریهای دندانهای شما بر عهده براکتها است؛ و هم نازیبا شدن ارتودنسی شما ظاهر چهرهتان را به هم میزند.
پس برای حفظ سلامت دهان و دندان و جلوگیری از آسیب به براکتها و سیم، باید به طور مرتب و دقیق از آنها مراقبت کنید. این مراقبتها شامل مسواک زدن و نخ دندان کشیدن به طور مرتب، استفاده از دهانشویه، پرهیز از مصرف غذاهای سفت و چسبناک و مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی برای تنظیمات دورهای است.
علاوه بر این، فراموش نکنید که براکتها و سیمها فقط باید توسط دندانپزشک شما تنظیم شوند. پس مطلقا از دستکاری کردن براکتهای ارتودنسی خود بپرهیزید.
چگونه از بریس ارتودنسی نگهداری کنیم؟
بریسها یکی از تجهیزات ظریف و حساس ارتودنسی هستند که با هدف جا به جایی دندانهای نامرتب طراحی شدند. شما باید از بریسهای خود در برابر ضربات و فشارهای بیرونی (مانند فشار ناشی از خوردن غذاهای سفت یا جویدن ناخن) محافظت کنید.
هر چند که بریسها قابل تعمیر و تعویض هستند؛ اما عدم مراقبت از آنها، هزینهی تعمیر را به شما تحمیل خواهد کرد.
نحوه تمیز کردن بریس های ارتودنسی
تمیز کردن اجزا و قطعات ارتودنسی میتواند کمی دشوار باشد. زیرا لبهها و گوشههای غیرقابل دسترس این دستگاهها دسترسی و فرایند تمیز کاری را کمی دشوار میکند.
با این حال، با توجه به اینکه حفظ بهداشت دهان و دهان در زمان نصب بودن براکتها و بریس های ارتودنسی حائز اهمیت بسیار زیادی است، باید سعی کنید تا با مراقبتهای اضافی و تجهیزات مخصوص تمیز کردن بریسها، از این قطعات محافظت کنید.
مراحل تمیز کردن بریس های ارتودنسی
- ابتدا مسواک خود را با آب مرطوب کنید و مقدار کمی خمیردندان فلوراید روی آن قرار دهید. مسواک را با زاویه 45 درجه در امتداد خط لثه نگه دارید و به آرامی حرکات دایرهای انجام دهید. مطمئن شوید که تمام سطوح دندانها، بریسها و زیر سیمها را مسواک بزنید.
- برای نخ دندان کشیدن بین دندانها با بریس، از نخ دندان ارتودنسی استفاده کنید. یک تکه نخ به طول 18 اینچ را ببرید و آن را دور انگشتان وسط هر دست بپیچید. نخ را به آرامی بین دو دندان و زیر سیم هدایت کنید. نخ را به شکل C خم کنید و آن را در امتداد کنارههای هر دندان به بالا و پایین بکشید.
- از برس بین دندانی برای تمیز کردن بین دندانها و زیر سیمها استفاده کنید. برس را به آرامی بین دو دندان قرار دهید و به جلو و عقب حرکت دهید.
مراقبت های بعد از ارتودنسی
داستان مراقبتهای پس از ارتودنسی دندان تنها به روزهایی که این تجهیزات در دهان شما قرار دارند مربوط نمیشود. در حقیقت، مراقبتهای شما باید حتی بعد از اینکه با بریسها و تجهیزات ارتودنسی دندانهای خود خداحافظی کردید نیز ادامه پیدا کند.
این مراقبتها معمولا به دو دسته مراقبتهای اولیه و مراقبتهای دائمی تقسیم میشوند.
مراقبتهای اولیه، آن دسته از مراقبتهایی هستند که مربوط به یک بازهی ده روزه و پس از برداشتن تجهیزات ارتودنسی میشوند. برای مثال، استفاده از مسکنهای خفیف و بدون نسخه، داشتن رژیم غذایی نسبتا نرم و استفاده از کمپرس سرد برای کاهش التهاب ناشی از برداشتن بریسها.
مراقبتهای ثانویه نیز مجموعهای از مراقبتهایی است که باید تا آخر عمر به آنها پایبند باشید. از مسواک زدن و نخ دندان کشیدن گرفته تا مراجعه دورهای به دندانپزشکی برای انجام معاینات تخصصی.
مراقبت های ارتودنسی ثابت
ارتودنسی دندان ثابت، همان نوع شناختهتر شدهی ارتودنسی دندان است که در آن تجهیزات ارتودنسی به شکلی ثابت روی دندانهای شما نصب میشوند. همانطور که از نام این روش پیداست، تجهیزات مخصوصِ این ارتودنسی روی دندانهای فرد فیکس میشوند و قابلیت جابجایی ندارند. به همین دلیل، ممکن است باقی ماندهی غذاها و حتی رنگدانههای نوشیدنیها در میان آنها گیر کنند.
مراقبت از ارتودنسی دندان ثابت از پوسیدگی دندانهای شما در زیر بریسها و براکتهای ارتودنسی پیشگیری میکند و با پاکیزه نگهداشتن محیط دهان شما، از بروز مشکلاتی مانند بوی بد دهان جلوگیری میکند.
5 نکته تکمیلی در خصوص مراقبت های ارتودنسی ثابت
- در صورت بروز هر گونه مشکل مانند شکستگی براکت یا پارگی سیم، فورا به متخصص ارتودنسی خود مراجعه کنید.
- همیشه یک آینه کوچک به همراه خود داشته باشید تا بتوانید وضعیت ارتودنسی خود را بررسی کنید.
- گاهی اوقات به همراه داشتن مسکنهای بدون درد به کارتان میآید!
- دور عادات اشتباهی مانند جویدن ناخن، دندان قروچه و استفاده از دندان به عنوان در باز کن را به طور کامل خط بکشید.
- هر سه روز یکبار دهانتان را با کمک دهانشویه شستشو دهید.
بیشتر بخوانید: آیا ارتودنسی دندان درد دارد؟
مراقبت های ارتودنسی متحرک
ارتودنسی دندان متحرک، شکل جدیدتری از ارتودنسی دندان است که مشکلات مراقبتی ارتودنسی دندان ثابت را با خود به همراه ندارد. اما این به آن معنا نیست که شما میتوانید از مراقبت از ارتودنسی دندان متحرک خود چشم پوشی کنید.
شما باید بعد از هر وعده غذایی و قبل از خواب، پلاک متحرک خود را با مسواک و خمیردندان به طور کامل تمیز کنید. سعی کنید تمام سطوح پلاک را به دقت مسواک بزنید. خصوصا سطوحی که با دندانها و لثهها تماس دارند.
چگونه ارتودنسی متحرک را تمیز کنیم؟
برای تمیز کردن ارتودنسی متحرک، باید ابتدا آن را از دهان خارج کرده و با آب ولرم (نه داغ، چون ممکن است پلاستیک یا سیم آن تغییر شکل دهد) بشویید تا ذرات غذا و پلاکهای سطحی پاک شوند.
سپس با یک مسواک نرم و کمی خمیردندان ملایم یا شوینده مخصوص ارتودنسی، تمام سطوح دستگاه را به آرامی مسواک بزنید.
بهتر است از محلول های ضدعفونیکننده یا قرصهای تمیزکننده مخصوص ارتودنسی (که در داروخانه موجود است) هفتهای چند بار استفاده کنید تا باکتریها و بوی نامطبوع از بین بروند.
هنگام تمیز کردن هم مراقب باشید به بخشهای سیمی یا قلاب ها فشار بیش از حد وارد نکنید تا خم یا شکسته نشوند. همچنین هرگز دستگاه را در آب جوش یا مواد شیمیایی قوی قرار ندهید، چون میتواند به ساختار آن آسیب برساند.
نگهداری ارتودنسی متحرک
برای نگهداری ارتودنسی متحرک، باید آن را زمانی که در دهان نیست، داخل جعبه یا محفظه مخصوص ارتودنسی که دارای تهویه است قرار دهید تا از آلودگی و آسیب فیزیکی محافظت شود.
دستگاه را هرگز در دستمال یا جیب نگذارید، چون ممکن است خم شده یا شکسته شود. از قرار دادن آن در معرض گرمای زیاد (مثل کنار بخاری یا داخل ماشین در روزهای گرم) خودداری کنید تا تغییر شکل ندهد.
در آخر هم توصیه میشود دستگاه را همیشه تمیز نگه دارید و قبل از هر بار استفاده، آن را با آب ولرم بشویید. اگر برای مدتی طولانی از آن استفاده نمیکنید، بهتر است پس از تمیز کردن کامل، آن را در ظرف مخصوص همراه با کمی آب یا محلول نگهدارنده قرار دهید تا خشک و شکننده نشود.
جمع بندی موضوع مراقبت از ارتودنسی
مراقبت از ارتودنسی دندان برای دستیابی به بهترین نتیجه درمان و حفظ سلامت دندانها و لثههای شما ضروری است. شما میتوانید با رعایت نکات سادهای مانند استفاده مرتب از مسواک، خمیر دندان، نخ دندان و دهانشویه از ارتودنسیهای خود به بهترین نحو مراقبت، با سلامتی از این مرحله از زندگی خود عبور و لبخندی زیبا و سالم دست پیدا کنید.
چقدر این پست مفید بود؟
روی یک ستاره کلیک کنید تا به آن امتیاز دهید!
میانگین امتیاز 4.7 / 5. تعداد آرا: 5252
تا الان رای نیامده! اولین نفری باشید که به این پست امتیاز می دهید.


















