پرش به محتوا 
تا به حال شده هنگام مسواک زدن، با دیدن رد خون روی مسواک یا کف دهانتان نگران شوید؟ بسیاری از افراد این نشانه را نادیده میگیرند، در حالی که همین موضوع ساده میتواند زنگ خطری برای سلامت لثهها و دندانها باشد. خونریزی لثه فقط یک علامت نیست؛ گاهی اوقات آغازگر مسیری طولانی از مشکلات دهانی است که با آگاهی و مراقبت بهموقع میتوان از آن جلوگیری کرد.
خونریزی لثه چیست و چه زمانی اتفاق میافتد؟
خونریزی لثه (Bleeding gums) به معنای خروج خون از لابلای لثهها و محل اتصال لثه با دندان است. این اتفاق زمانی اتفاق میافتد که لثهها ملتهب و تحریک شده باشند و به راحتی و با کوچکترین اتفاقی شروع به خونریزی کنند. مسواک زدن، نخ دندان کشیدن، غذا خوردن و یا حتی خود به خود!
لثه بافت نازکی دارد و در صورتی که به سختی تحریک شود، درگیر التهاب و خونریزی خواهد شد. اما اینکه مسواک زدنِ معمولی و یا انجام یک کار روتین و همیشگی منجر به خونریزی در این عضوِ دهان شما شود، میتواند نشانهای از یک مشکل و یا حتی بیماری باشد.
انواع خونریزی لثه از نظر شدت
خونریزی لثه از نظر شدت آن به سه دسته تقسیم بندی میشود:
1. خونریزی خفیف لثه:
- شروع خونریزی در زمان تحریک لثه با مسواک، نخ دندان یا تحریک با دست.
- ممکن است فقط لکههای خونی جزئی روی مسواک یا نخ دندان شما مشاهده شود.
- لثهها ممکن است کمی متورم یا قرمز به نظر برسند.
- خونریزی خفیف لثه معمولا مشکل حادی نیست و با بهبود بهداشت دهان و دندان قابل درمان است.
2. خونریزی متوسط لثه:
- این نوع خونریزی لثه ممکن است خود به خود یا با مسواک زدن ملایم هم رخ دهد.
- در این عارضه ممکن است لثهها به طور قابل توجهی متورم، قرمز و دردناک شوند.
- خونریزی متوسط لثه به اقدامات و درمانهای حرفهای دندانپزشکی مانند جرم گیری نیاز خواهد داشت.
3. خونریزی شدید لثه:
- این نوع خونریزی لثه میتواند بدون هیچ تحریکی هم اتفاق بیوفتد.
- ممکن است خونریزی شدید و لخته شدن خون برای بند آمدن خونریزی دشوار باشد.
- لثهها ممکن است به طور قابل توجهی متورم، قرمز، دردناک و عقب رفته باشند.
- خونریزی شدید لثه احتمالا نیاز به درمانهای تهاجمیترِ دندانپزشکی مانند جراحی لثه خواهد داشت.
نازی بنیانیان:
فراموش نکنید که شدت خونریزی لثه ارتباطی با نوع و شدت بیماری لثه ندارد. یعنی اینکه لثهی شما به شدت دچار خون ریزی شود، نشانهای از وجود یک مشکل بسیار جدی و خطرناک نیست. بلکه ممکن است شما با نحوه مسواک زدن خود، آسیبی جدی به بافت لثهی خود وارد کرده باشید.
علت خونریزی لثه چیست؟
معمولا شایعترین و اصلیترین علت خونریزی لثه، ابتلا به بیماریهای لثه (یا اصطلاحا پریودنتال) است. اما این عارضه میتواند به دلایل دیگری نیز به وجود بیاید. دلایلی که در ادامه به تعدادی از برجستهترینِ آنها اشاره خواهیم کرد.
بیماری لثه یا پریودنتیت
پریودنتیت نوعی عفونت لثه محسوب میشود. این بیماری معمولا توسط باکتریهایی که روی دندانها و لثههای شما انباشته شدند ایجاد میشود. با پیشرفت بیماری پریودنتیت، استخوانها و دندانهای شما در خطر و آسیبهایی جدی قرار میگیرند. آسیبهایی از جمله از دست رفتن بافت لثه، کاهش تراکم استخوان فک و یا حتی لث شدن و افتادن خود به خودِ دندانهای دائمی.
بیماری لثه معمولا 4 سطح مختلف دارد:
- ژنژیریت: ژنژیریت اولین مرحله از بیماری لثه است و معمولا با نشانههایی مانند التهاب و خونریزی لثه مشخص میشود. این نوع از بیماری لثه در صورت عدم درمان به مراحل بعدی بیماری لثه پیشرفت میکند.
- پریودنتیت خفیف: در این مرحله، التهاب به عمق بیشتری در بافتهای اطراف دندان نفوذ میکند و شروع به تخریب استخوانهای نگهدارنده دندانها میکند.
- پریودنتیت متوسط: با پیشرفت بیماری، التهاب و تخریب استخوان بیشتر میشود. حتی ممکن است در این مرحله دندانها شل و جابجا شوند.
- پریودنتیت شدید: پریودنتیت شدید جدیترین و خطرناکترین مرحله از بیماری لثه است و با از دست دادن بخش قابل توجهی از استخوان و لق شدن شدید دندانها مشخص میشود. این عارضه شدید در صورت عدم درمان فرد را در معرض خطراتی مانند ابتلا به سرطان لثه نیز قرار خواهد داد.
عدم رعایت بهداشت دهان و دندان
مسواک نزدن و نخ دندان نکشیدن به طور مرتب، یکی دیگر از شایعترین علت های خونریزی لثه است. چرا که در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان، پلاکها و باکتریها مرتبا روی دندانها و لثهها جمع میشوند و میتوانند باعث التهاب و تحریک لثهها شوند. در نتیجه، لثه به راحتی و پس از کوچکترین تحریک خونریزی خواهد کرد.
مصرف برخی از داروهای خاص
استفاده از برخی داروها، میتواند به خونریزی لثه منجر شود. داروهای رقیقکننده خون (مانند وارفارین، آسپرین و کلوپیدوگرل)، داروهای ضد فشار خون (مانند مسدودکننده های بتا یا بتابلاکرها و دیورتیکها یا همان داروهای ادرارآور)، داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن، آدویل و موترین) و برخی از داروهای ضد افسردگی (مانند مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین).
البته به خاطر داشته باشید که این داروها الزاما منجر به خونریزی لثههای شما نخواهند شد. اما اگر با علائم خونریزی لثه به دندانپزشکی مراجعه کنید، دندانپزشک در خصوص مصرف این داروها از شما پرس و جو خواهد کرد.
مصرف سیگار و سایر انواع دخانیات
متاسفانه یکی از اصلیترین رفتارهای نادرستی که آسیبهایی جبران ناپذیر به ساختار دهان و دندانهای فرد وارد میکند، مصرف سیگار و سایر انواع توتون و تنباکو است. سیگار کشیدن و سایر انواع دخانیات مانند قلیان و تنباکو، تأثیر مخربی بر سلامت دهان و دندان، به خصوص لثهها دارند.
این عادت نه تنها باعث خونریزی لثه میشود، بلکه خطر ابتلا به بیماریهای جدی لثه مانند ژنژیریت و پریودنتیت را نیز به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
تعدادی از اصلیترین دلایلی که منجر به خونریزی لثه در زمان مصرف سیگار میشوند، شامل موارد زیر هستند:
- تضعیف سیستم ایمنی بدن
- کاهش جریان خون به لثهها
- تحریک لثهها با مواد شیمیایی مضر موجود در سیگار (مانند نیکوتین)
- افزایش سموم بدن
- تاثیر بر ترمیم زخمها و کاهش سرعت التیام یافتن آنها
بارداری
بارداری میتواند تغییرات زیادی در بدن زنان ایجاد کند. یکی از این تغییرات، در ساختار دهان و دندان و خونریزیهای مداوم لثه نمایان خواهد شد. البته این خونریزی معمولا مشکلی حاد و جدی نیست؛ اما با توجه به اهمیت بسیار زیاد سلامتی زنان باردار، بهتر است که در صورت وجود این مشکل، حتما به یک متخصص دهان و دندان مراجعه نمایید.
نصب نامناسب برخی از انواع پروتز دندان
اگر پروتز دندان به درستی جا نیفتاده باشد و یا برای مثال، فیکسچر ایمپلنت دندان شما به درستی در استخوان فکتان قرار نگرفته باشد، ممکن است لثه شما تحریک و دچار خونریزی شود.
کمبود برخی از ویتامینها
ویتامینها به رشد و ترمیم بافتهای آسیب دیده بدن شما کمک میکنند. برای مثال، ویتامین ث (C) زخمها را التیام میبخشد و استخوانها و دندانهای شما را تقویت میکند. پس اگر بدن شما ویتامین C کافی نداشته باشد، ممکن است تجربه خونریزی و تورم لثه را داشته باشید.
یا به عنوان مثالی دیگر، در برخی موارد خونریزیهای شدید میتواند ناشی از این مسئله باشد که بدن شما به مقدار لازم ویتامین K دریافت نمیکند. وجود این ویتامین کمک میکند تا در زمان ایجاد جراحت عمل لخته شدن به درستی اتفاق بیفتد. عدم دریافت این ویتامین در رژیم غذایی ممکن است به ایجاد بیماری و در نهایت خونریزی لثهها منجر شود.
استفاده از دندان مصنوعی
افرادی که از دندان مصنوعی استفاده میکنند و معمولا در زمان خواب، دندان مصنوعی خود را بیرون نمیآورند، ممکن است خیلی بیشتر در معرض خونریزی لثه باشند. علاوه بر این، اگر از دندان مصنوعی ژله ای استفاده میکنید، باید برای مسواک زدن و تمیز کردن دندانهای مصنوعی خود (برای جلوگیری از تجمع باکتری و التهاب لثه) اهمیت ویژهای قائل شوید.
ابتلا به برخی از بیماریها
خونریزی یا تورم لثه ها میتواند علامت هشدار دهندهای از ابتلا به برخی از بیماریهای خاص باشد.
یکی از این بیماریها، دیابت است. هنگامی که دیابت دارید، دهان شما در مبارزه با میکروبها قوی نیست. بنابراین احتمال ابتلا به عفونتهایی مانند بیماری لثه بیشتر میشود. عموما افرادی که دیابت دارند، سطح بالای قند خون را نیز تجربه میکنند که همین موضوع فرایند بهبودی را برای بدن شما دشوارتر میکند و ممکن است بیماری لثه را بدتر کند.
لوسمی نیز از دیگر بیماریهایی است که باعث ابتلای افراد به عارضه خونریزی لثه خواهد شد.
لوسمی باعث تولید غیرطبیعی گلبولهای سفیدی میشود که قادر به مبارزه با عفونت نیستند و همچنین توانایی مغز استخوان برای ایجاد گلبولهای قرمز و پلاکت ها را مختل میکند. به همین دلیل، یکی از علائم شایع سرطان خون، خونریزی بخش های مختلف است که میتواند لثهها را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
اگر هنگام مسواک زدن لثههایتان خونریزی کرد و به خودی خود متوقف نشد، ممکن است ممکن است بیماری ترومبوسیتوپنی یا هموفیلی داشته باشید. اگر شما این بیماریها را داشته باشید، ممکن است بدن شما پلاکت کافی برای تشکیل لخته خون نداشته باشد و این مسئله میتواند منجر به خونریزی بیش از حد در قسمت های مختلف بدن شما از جمله لثه شود.
اسکوروی هم بیماری نادری است که در اثر کمبود بسیار شدید ویتامین C در بدن به وجود میآید. این بیماری میتواند شما را ضعیف کند، باعث کم خونی شود و منجر به خونریزی زیر پوست شما شود. خونریزی لثه یک نشانه معمولی برای اسکوربوت محسوب میشود.
پیشگیری از خونریزی لثه
اگر علت خونریزی لثه، ابتلا به بیماریهای زمینهای و یا عاملی مانند بارداری باشد، کار زیادی برای پیشگیری از آن از دست شما بر نمیآید.
اما اگر خونریزی لثههای شما بر اثر مشکلاتی مانند عدم رعایت بهداشت دهان و دندان به وجود بیاید، به راحتی و با رعایت چند نکته ساده میتوانید از ابتلا به این عارضهی آزاردهنده و گاها دردناک پیشگیری کنید.
| ردیف | راهکار پیشگیری از خونریزی لثه | توضیحات تکمیلی |
|---|---|---|
| 1 | مسواک زدن منظم | روزی دو بار با رعایت اصول بهداشتی |
| 2 | استفاده از مسواک نرم | جلوگیری از آسیب به بافت لثه |
| 3 | یادگیری نحوه صحیح مسواک زدن | فشار بیشازحد یا اشتباه در زاویه ممکن است باعث آسیب شود |
| 4 | استفاده از نخ دندان | برای تمیز کردن فواصل بین دندانی |
| 5 | آموزش صحیح استفاده از نخ دندان | استفاده نادرست میتواند باعث خونریزی یا آسیب شود |
| 6 | مصرف متعادل دهانشویه | دهانشویه مفید است، اما استفاده افراطی ممکن است مضر باشد |
| 7 | مراجعه منظم به دندانپزشک | هر ۶ ماه یکبار برای بررسی و جرمگیری |
| 8 | مشورت با پزشک درباره داروها | برخی داروها ممکن است باعث خونریزی لثه شوند |
| 9 | ترک یا کاهش مصرف دخانیات | سیگار و قلیان باعث تشدید التهاب لثه میشوند |
ارتباط سو تغذیه با خونریزی لثه
اگرچه سوءتغذیه همه قسمتهای بدن را تحت تاثیر قرار میدهد، اما برخی از اولین علائم دهانی این عارضه شامل تورم و خونریزی لثه خواهد بود. در این مرحله (اگر به سادگی شروع به دریافت مواد مغذی و مواد معدنی کافی در بدن خود کنید) ممکن است بتوانید از بروز مشکلات آتی جلوگیری کنید.
خونریزی لثه و سرطان خون
در حالی که خونریزی لثه میتواند یکی از علائم سرطان خون (لوسمی) باشد، اما تنها علامت آن نیست و علل دیگری نیز برای خونریزی لثه وجود دارد. بنابراین، مشاهده خونریزی لثه به منزله ابتلا به سرطان خون نیست. پس از این بابت نترسید و برای تشخیص دقیق، به پزشک یا یک متخصص خون مراجعه کنید.
علت خونریزی لثه در اول صبح
معمولا مسواک نزدن در شب قبل، شایع ترین علت خونریزی لثه در اول صبح است. زیرا در طول شب، پلاک و باکتریهای باقی مانده در دهان شما روی لثهها و دندانهایتان جمع میشوند و باعث تحریک و خونریزی لثه در ابتلای صبح خواهد شد.
هر چند که زمان خونریزی لثه ارتباط خاصی با علت بیماری ندارد و تمام علل معرفی شده در قسمت قبلی این متن میتوانند به خونریزی لثه در ابتدای صبح منجر شوند.
درمان خونریزی لثه
با توجه به اینکه خونریزی لثه میتواند به دلایل مختلفی به وجود بیاید، درمان این عارضه نیز به علت زمینهای آن بستگی دارد. اما با این حال، برخی از نکات زیر به درمان خونریزی لثه کمک خواهند کرد.
- نگران نشوید و از یکبار خونریزی کردنِ لثهی خود نترسید. اگر این اتفاق بیش از 3 بار تکرار شد، آن وقت در اولین اقدام باید به دندانپزشکی مراجعه کنید.
- اگر خونریزی لثه شما ناشی از عفونت باکتریایی باشد، دندانپزشک ممکن است آنتی بیوتیک تجویز کند. آنتی بیوتیکهای خود را تا پایان دوره درمان مصرف کنید.
- در موارد شدید بیماری لثه، ممکن است برای از بین بردن زخمهای عمیق و ترمیم بافتهای آسیب دیده لثه به جراحی لثه نیاز باشید.
- قرقره کردن آب نمک ولرم (1/2 قاشق چایخوری نمک در 1 فنجان آب نسبتا گرم) میتواند به تسکین التهاب لثه و کاهش خونریزی کمک کند.
- مسواک خود را عوض کنید. شاید مشکل از ضخیم بودن تارهای مسواک شما باشد.
- استفاده از کمپرس سرد روی لثهها به مدت 10-15 دقیقه برای چند بار در روز نیز میتواند به کاهش التهاب و درد کمک کند.
- دندانهای خود را جرم گیری کنید. این روش شامل پاکسازی حرفه ای دندانها توسط دندانپزشک برای حذف پلاک و جرم از زیر خط لثه است.
- رژیم غذایی سالم، مقوی و سرشار از ویتامینی داشته باشید.
- سیگار را ترک کنید و یا مصرف آن را به حداقل برسانید.
در چه شرایط باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
اگر مکررا دچار خونریزی لثه میشوید و یا پس از شروع خونریزی لثه، مدت زیادی طول میکشد تا خونریزی قطع شود، باید هر چه سریع تر به دندانپزشکی مراجعه کنید. با این کار، اگر به بیماری لثه مبتلا باشید، میتوانید بیماری را در همان مراحل اولیه متوقف کنید.
جمع بندی نهایی
خونریزی لثه یک اتفاق شایع است که اگرچه خطرناک به نظر نمیرسد، اما میتواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله بهداشت دهان و دندان ضعیف، بیماری لثه، داروها، مصرف سیگار، بارداری و کمبود ویتامین باشد. در حالی که خونریزی لثه همیشه دلیلی برای نگرانی نیست، اما مهم است که علت آن را بدانید و در صورت نیاز اقدامات درمانی مناسبی را برای برطرف کردنش انجام دهید.
