خونریزی لثه چیست؟ بررسی علت، درمان و راه‌های پیشگیری

تا به حال شده هنگام مسواک زدن، با دیدن رد خون روی مسواک یا کف دهانتان نگران شوید؟ بسیاری از افراد این نشانه را نادیده می‌گیرند، در حالی که همین موضوع ساده می‌تواند زنگ خطری برای سلامت لثه‌ها و دندان‌ها باشد. خونریزی لثه فقط یک علامت نیست؛ گاهی اوقات آغازگر مسیری طولانی از مشکلات دهانی است که با آگاهی و مراقبت به‌موقع می‌توان از آن جلوگیری کرد.

خونریزی لثه چیست و چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

خونریزی لثه (Bleeding gums) به معنای خروج خون از لابلای لثه‌ها و محل اتصال لثه با دندان است. این اتفاق زمانی اتفاق می‌افتد که لثه‌ها ملتهب و تحریک شده باشند و به راحتی و با کوچک‌ترین اتفاقی شروع به خونریزی کنند. مسواک زدن، نخ دندان کشیدن، غذا خوردن و یا حتی خود به خود!

لثه بافت نازکی دارد و در صورتی که به سختی تحریک شود، درگیر التهاب و خونریزی خواهد شد. اما اینکه مسواک زدنِ معمولی و یا انجام یک کار روتین و همیشگی منجر به خونریزی در این عضوِ دهان شما شود، می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل و یا حتی بیماری باشد.

انواع خونریزی لثه از نظر شدت

خونریزی لثه از نظر شدت آن به سه دسته تقسیم بندی می‌شود:

1. خونریزی خفیف لثه:

• شروع خونریزی در زمان تحریک لثه با مسواک، نخ دندان یا تحریک با دست.
• ممکن است فقط لکه‌های خونی جزئی روی مسواک یا نخ دندان شما مشاهده شود.
• لثه‌ها ممکن است کمی متورم یا قرمز به نظر برسند.
• خونریزی خفیف لثه معمولا مشکل حادی نیست و با بهبود بهداشت دهان و دندان قابل درمان است.

2. خونریزی متوسط ​​لثه:

• این نوع خونریزی لثه ممکن است خود به خود یا با مسواک زدن ملایم هم رخ دهد.
• در این عارضه ممکن است لثه‌ها به طور قابل توجهی متورم، قرمز و دردناک شوند.
• خونریزی متوسط ​​لثه به اقدامات و درمان‌های حرفه‌ای دندانپزشکی مانند جرم گیری نیاز خواهد داشت.

3. خونریزی شدید لثه:

• این نوع خونریزی لثه می‌تواند بدون هیچ تحریکی هم اتفاق بیوفتد.
• ممکن است خونریزی شدید و لخته شدن خون برای بند آمدن خونریزی دشوار باشد.
• لثه‌ها ممکن است به طور قابل توجهی متورم، قرمز، دردناک و عقب رفته باشند. (علائم عقب نشینی لثه)
• خونریزی شدید لثه احتمالا نیاز به درمان‌های تهاجمی‌ترِ دندانپزشکی مانند جراحی لثه خواهد داشت.

نازی بنیانیان:

فراموش نکنید که شدت خونریزی لثه ارتباطی با نوع و شدت بیماری لثه ندارد. یعنی اینکه لثه‌ی شما به شدت دچار خون ریزی شود، نشانه‌ای از وجود یک مشکل بسیار جدی و خطرناک نیست. بلکه ممکن است شما با نحوه مسواک زدن خود، آسیبی جدی به بافت لثه‌ی خود وارد کرده باشید.

علت خونریزی لثه چیست؟

معمولا شایع‌ترین و اصلی‌ترین علت خونریزی لثه، ابتلا به بیماری‌های لثه (یا اصطلاحا پریودنتال) است. اما این عارضه می‌تواند به دلایل دیگری نیز به وجود بیاید. دلایلی که در ادامه به تعدادی از برجسته‌ترینِ آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

بیماری لثه یا پریودنتیت

بیماری‌های لثه معمولا از التهاب لثه شروع می‌شوند و در صورت پیشرفت می‌توانند بافت‌ها و استخوان‌های نگهدارنده دندان را تحت تأثیر قرار دهند. مراحل اصلی بیماری را می‌توان به‌صورت زیر خلاصه کرد:

مرحله	توضیحات
ژنژیویت	مرحله اولیه بیماری لثه که معمولا با قرمزی، التهاب و خونریزی لثه همراه است و در صورت درمان مناسب می‌تواند برگشت‌پذیر باشد.
پریودنتیت خفیف	التهاب به بافت‌های اطراف دندان گسترش پیدا می‌کند و ممکن است آسیب اولیه به استخوان نگهدارنده دندان ایجاد شود.
پریودنتیت متوسط	تخریب بافت و استخوان بیشتر می‌شود و ممکن است علائمی مانند لق شدن یا جابه‌جایی دندان‌ها ظاهر شود.
پریودنتیت شدید	در این مرحله آسیب به بافت لثه و استخوان می‌تواند قابل توجه باشد و خطر لق شدن و از دست رفتن دندان افزایش پیدا می‌کند.

تشخیص مرحله بیماری لثه تنها بر اساس میزان خونریزی امکان‌پذیر نیست و به معاینه و بررسی‌های دندانپزشکی نیاز دارد.

عدم رعایت بهداشت دهان و دندان

مسواک نزدن و نخ دندان نکشیدن به طور مرتب، یکی دیگر از شایع‌ترین علت های خونریزی لثه است. چرا که در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان، پلاک‌ها و باکتری‌ها مرتبا روی دندان‌ها و لثه‌ها جمع می‌شوند و می‌توانند باعث التهاب و تحریک لثه‌ها شوند. در نتیجه، لثه به راحتی و پس از کوچک‌ترین تحریک خونریزی خواهد کرد.

مصرف برخی از داروهای خاص

برخی داروها می‌توانند احتمال خونریزی لثه را افزایش دهند یا روی سلامت بافت لثه تاثیر بگذارند. از جمله این داروها می‌توان به دارو های رقیق‌کننده خون مانند وارفارین و کلوپیدوگرل و برخی داروهای ضدالتهابی اشاره کرد.

اگر پس از شروع مصرف یک دارو متوجه خونریزی غیرمعمول لثه شدید، بهتر است موضوع را با پزشک یا دندانپزشک در میان بگذارید. داروی تجویز‌شده را بدون نظر پزشک قطع یا دوز آن را تغییر ندهید.

مصرف سیگار و سایر انواع دخانیات

مصرف سیگار، قلیان و سایر محصولات دخانی می‌تواند سلامت لثه‌ها را تحت تاثیر قرار دهد و خطر ابتلا به التهاب و بیماری‌های لثه را افزایش دهد. دخانیات همچنین می‌توانند روند ترمیم بافت‌های لثه را مختل کنند.

بنابراین، کاهش یا ترک مصرف دخانیات می‌تواند به حفظ سلامت لثه‌ها و کاهش مشکلات دهان و دندان کمک کند.

بارداری

بارداری می‌تواند تغییرات زیادی در بدن زنان ایجاد کند. یکی از این تغییرات، در ساختار دهان و دندان و خونریزی‌های مداوم لثه نمایان خواهد شد. البته این خونریزی معمولا مشکلی حاد و جدی نیست؛ اما با توجه به اهمیت بسیار زیاد سلامتی زنان باردار، بهتر است که در صورت وجود این مشکل، حتما به یک متخصص دهان و دندان مراجعه نمایید.

نصب نامناسب برخی از انواع پروتز دندان

اگر پروتز دندان به درستی جا نیفتاده باشد و یا برای مثال، فیکسچر ایمپلنت دندان شما به درستی در استخوان فکتان قرار نگرفته باشد، ممکن است لثه شما تحریک و دچار خونریزی شود.

کمبود برخی از ویتامین‌ها

ویتامین‌ها به رشد و ترمیم بافت‌های آسیب دیده بدن شما کمک می‌کنند. برای مثال، ویتامین ث (C) زخم‌ها را التیام می‌بخشد و استخوان‌ها و دندان‌های شما را تقویت می‌کند. پس اگر بدن شما ویتامین C کافی نداشته باشد، ممکن است تجربه خونریزی و تورم لثه را داشته باشید.

یا به عنوان مثالی دیگر، در برخی موارد خونریزی‌های شدید می‌تواند ناشی از این مسئله باشد که بدن شما به مقدار لازم ویتامین K دریافت نمی‌کند. وجود این ویتامین کمک می‌کند تا در زمان ایجاد جراحت عمل لخته شدن به درستی اتفاق بیفتد. عدم دریافت این ویتامین در رژیم غذایی ممکن است به ایجاد بیماری و در نهایت خونریزی لثه‌ها منجر شود.

استفاده از دندان مصنوعی

افرادی که از دندان مصنوعی استفاده می‌کنند و معمولا در زمان خواب، دندان مصنوعی خود را بیرون نمی‌آورند، ممکن است خیلی بیشتر در معرض خونریزی لثه باشند. علاوه بر این، اگر از دندان مصنوعی ژله ای استفاده می‌کنید، باید برای مسواک زدن و تمیز کردن دندان‌های مصنوعی خود (برای جلوگیری از تجمع باکتری و التهاب لثه) اهمیت ویژه‌ای قائل شوید.

ابتلا به برخی از بیماری ها

در برخی موارد، خونریزی مکرر یا غیرعادی لثه می‌تواند با بعضی بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط باشد. این بیماری‌ها ممکن است توانایی بدن در مقابله با عفونت، ترمیم بافت یا لخته شدن خون را تحت تأثیر قرار دهند.

برخی از بیماری هایی که ممکن است باعث خونریزی لثه شوند عبارت‌اند از:

• دیابت: می‌تواند خطر التهاب و عفونت لثه را افزایش دهد و روند بهبود بافت‌ها را کندتر کند.
• لوسمی (سرطان خون): ممکن است با کاهش پلاکت‌ها و اختلال در عملکرد سلول‌های خونی، احتمال خونریزی لثه را افزایش دهد.
• ترومبوسیتوپنی: کاهش تعداد پلاکت‌های خون می‌تواند باعث طولانی شدن خونریزی، از جمله خونریزی لثه شود.
• هموفیلی: اختلال در فرایند انعقاد خون ممکن است موجب خونریزی طولانی یا شدید لثه شود.
• اسکوروی: کمبود شدید ویتامین C می‌تواند باعث ضعف بافت لثه و خونریزی آن شود.

البته خونریزی لثه به‌تنهایی به معنای ابتلا به این بیماری‌ها نیست و در بیشتر موارد می‌تواند به دلایل شایع‌تری مانند التهاب لثه یا رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان مربوط باشد.

پیشگیری از خونریزی لثه

 

اگر علت خونریزی لثه، ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای و یا عاملی مانند بارداری باشد، کار زیادی برای پیشگیری از آن از دست شما بر نمی‌آید.

اما اگر خونریزی لثه‌های شما بر اثر مشکلاتی مانند عدم رعایت بهداشت دهان و دندان به وجود بیاید، به راحتی و با رعایت چند نکته ساده می‌توانید از ابتلا به این عارضه‌ی آزاردهنده و گاها دردناک پیشگیری کنید.

راهکار پیشگیری از خونریزی لثه	توضیحات
مسواک زدن منظم	روزی دو بار و با روش صحیح مسواک بزنید.
استفاده از مسواک نرم	مسواک نرم از آسیب و تحریک بافت لثه جلوگیری می‌کند.
رعایت روش صحیح مسواک زدن	از وارد کردن فشار زیاد به لثه‌ها خودداری کنید و زاویه مناسب مسواک را رعایت کنید.
استفاده منظم از نخ دندان	نخ دندان به پاک کردن پلاک و باقی‌مانده غذا از بین دندان‌ها کمک می‌کند.
استفاده صحیح از نخ دندان	نخ دندان را با ملایمت استفاده کنید تا به لثه‌ها آسیب نرسد.
استفاده متعادل از دهانشویه	در صورت نیاز و با توصیه دندانپزشک از دهانشویه مناسب استفاده کنید.
مراجعه منظم به دندانپزشک	معاینه دوره‌ای به تشخیص و درمان زودهنگام مشکلات لثه کمک می‌کند.
رعایت تغذیه مناسب	مصرف مواد غذایی متنوع و سرشار از ویتامین‌ها به حفظ سلامت لثه‌ها کمک می‌کند.
ترک یا کاهش مصرف دخانیات	سیگار و سایر دخانیات می‌توانند التهاب و بیماری‌های لثه را تشدید کنند.
بررسی داروهای مصرفی	اگر دارویی مصرف می‌کنید که احتمال خونریزی را افزایش می‌دهد، درباره آن با پزشک یا دندانپزشک مشورت کنید.

ارتباط سو تغذیه با خونریزی لثه

اگرچه سوءتغذیه همه قسمت‌های بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما برخی از اولین علائم دهانی این عارضه شامل تورم و خونریزی لثه خواهد بود. در این مرحله (اگر به سادگی شروع به دریافت مواد مغذی و مواد معدنی کافی در بدن خود کنید) ممکن است بتوانید از بروز مشکلات آتی جلوگیری کنید.

خونریزی لثه و سرطان خون

درمان خونریزی لثه

درمان خونریزی لثه به علت ایجاد آن بستگی دارد و نمی‌توان برای همه افراد یک روش درمانی مشخص در نظر گرفت. اگر خونریزی ناشی از التهاب لثه و تجمع پلاک باشد، بهبود بهداشت دهان و دندان و پاکسازی حرفه‌ای می‌تواند به کاهش التهاب و خونریزی کمک کند. در مواردی که بیماری لثه پیشرفت کرده باشد، ممکن است دندانپزشک درمان‌های تخصصی‌تری مانند جرم‌گیری و تسطیح ریشه را پیشنهاد کند.

برای کمک به کنترل خونریزی و حفظ سلامت لثه، بسته به شرایط فرد ممکن است موارد زیر توصیه شود:

• رعایت منظم بهداشت دهان و دندان و مسواک زدن با خمیردندان حاوی فلوراید.
• استفاده ملایم و صحیح از نخ دندان یا ابزارهای تمیزکننده بین دندانی برای حذف پلاک و باقی‌مانده غذا.
• استفاده از مسواک نرم در افرادی که مسواک زدن باعث تحریک یا آسیب لثه می‌شود.
• مراجعه به دندانپزشک برای بررسی علت خونریزی و در صورت نیاز، انجام پاکسازی حرفه‌ای دندان‌ها.
• در صورت وجود پریودنتیت، ممکن است درمان‌هایی مانند جرم‌گیری و تسطیح سطح ریشه زیر نظر دندانپزشک مورد نیاز باشد.
• اگر خونریزی با مصرف دارو، بارداری یا بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط باشد، ممکن است بررسی و مدیریت عامل زمینه‌ای نیز ضروری باشد.

نکته مهم: مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا استفاده از روش‌های درمانی تخصصی برای خونریزی لثه توصیه نمی‌شود. نوع درمان باید پس از بررسی وضعیت لثه، دندان‌ها و سابقه پزشکی فرد توسط دندانپزشک تعیین شود. همچنین اگر خونریزی مکرر، شدید یا طولانی‌مدت باشد، بهتر است برای مشخص شدن علت آن معاینه دندانپزشکی انجام شود.

در چه شرایط باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟

اگر مکررا دچار خونریزی لثه می‌شوید و یا پس از شروع خونریزی لثه، مدت زیادی طول می‌کشد تا خونریزی قطع شود، باید هر چه سریع تر به دندانپزشکی مراجعه کنید. با این کار، اگر به بیماری لثه مبتلا باشید، می‌توانید بیماری را در همان مراحل اولیه متوقف کنید.

اگر خونریزی لثه دارید یا درباره سلامت لثه‌ها و دندان‌های خود نگرانی دارید، برای بررسی دقیق‌تر و دریافت راهنمایی تخصصی می‌توانید به دندانپزشکی دکتر بنیانیان مراجعه کنید و از خدمات مشاوره و معاینه بهره‌مند شوید.

جمع بندی نهایی

خونریزی لثه یک اتفاق شایع است که اگرچه خطرناک به نظر نمی‌رسد، اما می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله بهداشت دهان و دندان ضعیف، بیماری لثه، داروها، مصرف سیگار، بارداری و کمبود ویتامین باشد. در حالی که خونریزی لثه همیشه دلیلی برای نگرانی نیست، اما مهم است که علت آن را بدانید و در صورت نیاز اقدامات درمانی مناسبی را برای برطرف کردنش انجام دهید.