پرش به محتوا 
سلامت لثهها درست به اندازه ی سلامت دندان ها اهمیت دارد. یکی از مشکلات شایع لثه که بسیاری از بیماران به دلیل آن به کلینیک های دندانپزشکی مراجعه میکنند، عقب نشینی لثه است. عارضه ای که به معنای کاهش بافت لثه و نمایان شدن بیشتر سطح ریشه دندان است که علاوه بر ایجاد ظاهر نامناسب، میتواند خطر ابتلا به بیماریهای دهان و دندان را افزایش دهد.
ما در ادامه ی این مطلب از سایت دندانپزشکی دکتر بنیانیان، به طور کامل به بررسی این مشکل، علل، علائم، روشهای درمان و پیشگیری از آن میپردازیم.
عقب نشینی لثه چیست؟
عقب نشینی لثه (Gum Recession) به حالتی گفته میشود که خط لثه به سمت عقب یا پایین حرکت میکند و بخش بیشتری از دندان یا ریشه آن در معرض دید و آسیب قرار میگیرد. این مشکل معمولا تدریجی اتفاق میافتد و بسیاری از بیماران در مراحل اولیه متوجه آن نمیشوند.
دکتر بنیانیان:
تشخیص زودهنگام عقب نشینی لثه میتواند روند درمان را ساده تر کرده و از تخریب بیشتر بافت جلوگیری کند.
علائم عقب نشینی لثه
حساسیت دندان به سرما و گرما
یکی از اولین نشانه های عقب نشینی لثه، افزایش حساسیت دندان به محرک های سرد و گرم است. وقتی ریشه دندان نمایان میشود، لایه محافظ مینا از بین میرود و تحریک مستقیم به عاج و پایانههای عصبی منتقل میشود. به همین دلیل نوشیدن آب سرد یا قهوه داغ میتواند درد ناگهانی و آزاردهنده ایجاد کند.
این حساسیت دندان به سرما یا حساس شدن دندان به گرما ممکن است در ابتدا خفیف باشد، اما با گذشت زمان و پیشرفت عقب نشینی لثه شدت میگیرد.
بسیاری از بیماران آن را با پوسیدگی دندان اشتباه میگیرند، در حالی که علت اصلی نمایان شدن ریشه است. درمان به موقع میتواند این مشکل را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
دندانِ بلندتر از حالت طبیعی
زمانی که لثه عقب میرود، ظاهر دندانها تغییر میکند و بلندتر از حالت طبیعی به نظر میرسند. این تغییر ظاهری تدریجی است و افراد تا مدتها متوجه آن نمیشوند.
این علامت علاوه بر تاثیر منفی اش روی زیبایی و به وجود آوردن لبخند لثه ای، نشان دهنده ی تحلیل بافت لثه است که اگر به موقع اقدام به درمانش نکنید، احتمال آسیب به استخوان نگهدارنده دندان را هم به وجود می آورد.
خونریزی لثه
خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن یکی از نشانه های واضح مشکلات لثه از جمله عقب نشینی آن است. این اتفاق اغلب به دلیل التهاب و نازک شدن بافت لثه رخ میدهد.
اگر خونریزی لثهها را نادیده بگیرید، احتمال تجمع پلاک و تشدید عفونتتان افزایش مییابد. در چنین شرایطی لثهها بیشتر عقب میروند و دندانها مستعد لق شدن میشوند.
لق شدن دندان
احساس حرکت یا لق شدن دندانها نشانه پیشرفتهتر عقبنشینی لثه است. در این مرحله، نهتنها بافت نرم بلکه استخوان نگهدارنده دندان نیز تحلیل رفته است.
اگر این مشکل درمان نشود، دندانها به مرور استحکام خود را از دست داده و احتمال افتادن آنها بسیار زیاد میشود. مراجعه فوری به دندانپزشک در این شرایط ضروری است.
تغییر رنگ لبه لثه
گاهی عقب نشینی لثه با تغییر رنگ لبه های آن همراه است. لثه سالم رنگ صورتی ملایم دارد، اما در شرایط التهاب و تحلیل ممکن است به رنگ قرمز تیره یا حتی بنفش تغییر کند.
این تغییر رنگ نشانه ای از جریان خون غیر طبیعی و التهاب مزمن است. در چنین شرایطی باید بررسی دقیق تری توسط دندانپزشک انجام شود تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود.
دلایل عقب نشینی لثه
علتهای متعددی میتوانند منجر به این عارضه شوند:
- بیماری های لثه (پریودنتیت و ژنژیویت)
- بهداشت ضعیف دهان و دندان
- مسواک زدن شدید و نادرست
- وراثت و عوامل ژنتیکی
- التهاب های مزمن دهان
- مصرف دخانیات
- دندان قروچه یا فشردن دندانها
عواملی که باعث عقب نشینی لثه میشوند
| عامل | توضیح |
|---|---|
| ژنتیک | برخی افراد مستعد مشکلات لثه هستند. |
| سن | با افزایش سن، احتمال عقبنشینی لثه بیشتر میشود. |
| سیگار | استعمال دخانیات گردش خون در لثه را مختل میکند. |
| هورمونها | تغییرات هورمونی در زنان (بلوغ، بارداری، یائسگی) خطر را افزایش میدهد. |
| بهداشت ضعیف | پلاک و جرم انباشتهشده روی دندانها منجر به التهاب لثه میشود. |
روش های تشخیص عقب نشینی لثه
- معاینه بالینی توسط دندانپزشک
- استفاده از پروب پریودنتال برای اندازهگیری عمق پاکت های لثه
- رادیوگرافی (عکس دندان) برای بررسی از دست رفتن استخوان
- ثبت علائم بالینی مثل حساسیت یا خونریزی
روش های درمان عقب نشینی لثه
درمان این مشکل بسته به شدت و علت متفاوت است:
جرم گیری و روت پلنینگ
جرمگیری و روت پلنینگ از اولین و رایج ترین روش های درمانی در مراحل اولیه عقب نشینی لثه است. در این روش، دندانپزشک با ابزارهای مخصوص پلاک و جرم های انباشته شده روی دندان و زیر خط لثه را به طور کامل پاکسازی میکند. این کار باعث کاهش التهاب و توقف پیشرفت بیماری لثه میشود.
روت پلنینگ یا صاف کردن ریشه نیز به این معناست که سطح ریشه دندانها صیقل داده میشود تا بافت لثه بتواند راحتتر به دندان بچسبد. این روش، بستر رشد باکتری ها را از بین میبرد و به بازسازی نسبی لثه کمک میکند.
استفاده از دهانشویه های ضدباکتری
دهانشویه های ضدباکتری یکی دیگر از روش های حمایتی در درمان عقب نشینی لثه هستند. این محلول ها با کاهش تعداد باکتریهای مضر در دهان، التهاب و عفونت لثه را کنترل میکنند. دندانپزشکان معمولا این محصولات را به عنوان بخشی از درمان تکمیلی تجویز میکنند.
هرچند دهانشویه به تنهایی قادر به درمان کامل عقب نشینی لثه نیست، اما در کنار جرمگیری و رعایت بهداشت دهان میتواند به بهبود وضعیت و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک زیادی کند.
آموزش روش صحیح مسواک زدن و نخ دندان کشیدن
یکی از دلایل اصلی عقب نشینی لثه، مسواک زدن نادرست و استفاده از فشار بیش از حد است. دندانپزشک در جلسات درمانی، روش صحیح مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را به بیمار آموزش میدهد. این موضوع نقش پیشگیرانه مهمی در جلوگیری از بازگشت مشکل دارد.
استفاده از مسواک نرم، حرکات ملایم و زاویه صحیح مسواک در نزدیکی خط لثه میتواند از آسیب بیشتر به بافت لثه جلوگیری کند. این تغییرات ساده در سبک زندگی، مکملی موثر برای سایر روشهای درمانی محسوب میشوند.
پیوند لثه (Gum Graft)
پیوند لثه یکی از روش های جراحی برای درمان عقب نشینی شدید لثه است. در این روش، بافتی از سقف دهان یا بخش دیگری از لثه گرفته و به ناحیه آسیبدیده پیوند زده میشود. این کار باعث پوشش ریشه دندان و بازگرداندن ظاهر طبیعی لثه میشود.
جراحی پیوند لثه علاوه بر بهبود زیبایی لبخند، از حساسیت دندان ها کاسته و مانع از پیشرفت بیشتر تحلیل لثه میشود. این روش ماندگاری بالایی دارد و یکی از موثرترین درمان های تخصصی به شمار میرود.
جراحی فلپ
جراحی فلپ لثه بیشتر برای بیماران مبتلا به پاکتهای عمیق لثه و تحلیل پیشرفته استفاده میشود. در این روش، دندانپزشک با برش کوچکی لثه را کنار زده و امکان پاکسازی عمیقتر ریشهها و استخوان فراهم میشود. پس از تمیز کردن کامل، لثه به جایگاه اصلی خود بازگردانده و بخیه زده میشود.
این جراحی به کاهش عمق پاکت های لثه کمک کرده و شرایط را برای اتصال بهتر لثه به دندان فراهم میکند. جراحی فلپ در کنار مراقبت های بعد از عمل، میتواند به تثبیت دندان ها و کاهش احتمال لق شدن آنها کمک کند.
ترمیم با لیزر
ترمیم لثه با لیزر یکی از روشهای نوین و کمتهاجمی است که در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. در این روش، لیزر با دقت بالا بافت عفونی و ملتهب لثه را از بین میبرد و محیطی مناسب برای بازسازی لثه ایجاد میکند.
مزیت اصلی لیزر، خونریزی کمتر، کاهش درد لثه و دوره نقاهت کوتاه تر است. علاوه بر این، احتمال عفونت پس از درمان با لیزر نسبت به روش های سنتی بسیار پایینتر است. این روش برای بیمارانی که از جراحی های سنتی هراس دارند، گزینهای ایدهآل محسوب میشود.
مراقبت های خانگی و سبک زندگی برای درمان عقب نشینی لثه
- استفاده از مسواک نرم
- پرهیز از مصرف دخانیات
- مراجعه منظم به دندانپزشک
- استفاده از خمیر دندان های ضد حساسیت
- تغذیه سالم و غنی از ویتامین C و D
جمع بندی موضوع عقب نشینی لثه
عقب نشینی لثه مشکلی است که اگر به موقع تشخیص داده نشود، میتواند به از دست رفتن دندانها منجر شود. با رعایت بهداشت دهان و دندان، مراجعه منظم به دندانپزشک، و پرهیز از عوامل پرخطر مانند دخانیات، میتوان تا حد زیادی از این مشکل پیشگیری کرد.
کلینیک دندانپزشکی دکتر بنیانیان آماده ارائه جدیدترین روشهای درمانی برای عقبنشینی لثه است.
