پرش به محتوا 
هنگامی که والدین با نگرانی از دندانپزشک میپرسند: «چگونه میتوانیم از پوسیدگی دندانهای فرزندمان پیشگیری کنیم؟»، پاسخی وجود دارد که نه دردناک است، نه پرهزینه و نه زمانبر. راهکاری موثر و پیشگیرانه به نام فیشور سیلانت.
اگرچه ممکن است این اصطلاح برای برخی ناآشنا باشد، اما نقشی کلیدی در حفظ سلامت دندانها، بهویژه در سنین رشد، ایفا میکند.
در این مقاله از وبسایت دندانپزشکی دکتر بنیانیان، هم به بررسی دقیق این روش خواهیم پرداخت و هم با کاربردها و مزایای این روش در پیشگیری از پوسیدگی دندانها آشنا میشویم.
سیلانت چیست؟
سیلانت یا Dental Sealant، یک ماده محافظتی و شفاف یا سفیدرنگ است که برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، بهویژه در سطوح جونده دندانهای خلفی (آسیابهای کوچک و بزرگ)، به کار میرود.
این ماده در قالب یک لایه نازک روی شیارها و فرو رفتگیهای سطح دندان قرار میگیرد و مانند یک سد محافظ عمل میکند تا از نفوذ پلاکهای باکتریایی و ذرات غذایی به عمق شیارها جلوگیری کند. همان شیارهایی که مکانهایی ایدهآل برای تجمع باکتریها و ذرات غذایی هستند و در صورت عدم مراقبت مناسب، میتوانند منجر به پوسیدگی دندان شوند.
پس عملا سیلانتها با پر کردن این شیارها و ایجاد یک سطح صاف و صیقلی، از تجمع باکتریها و مواد غذایی جلوگیری میکنند.
این پوششها معمولا از رزینهای کامپوزیتیای ساخته میشوند که به دندان میچسبند و یک سد محافظتی در برابر باکتری ها و عوامل بیرونیِ دندان مورد نظر ایجاد میکنند.
این سیلانتها در رنگهای مختلفی موجود هستند تا با رنگ طبیعی دندان هماهنگ شوند.
فیشورسیلانت دندان چیست؟
فیشور سیلانت دندان روشی پیشگیرانه در دندانپزشکی است که طی آن یک لایه نازک از ماده سیلانت بر روی شیارها و فرو رفتگیهای سطح جونده دندانهای آسیا (معمولا در کودکان و نوجوانان) قرار میگیرد.
این پوشش به عنوان سد محافظ عمل میکند و از نفوذ باکتریها و ذرات غذایی به عمق شیارها جلوگیری میکند، در نتیجه احتمال پوسیدگی دندانها را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.
معنای لغوی فیشور سیلنت
فیشور سیلنت یا فیشور سیلانت، فارسیِ عبارت «sealant fissure» است. Sealant، به معنی ماده درزگیر یا بتونه است و fissure هم معادل انگلیسی کلمات درز، شکاف و شیار است. بنابراین بهترین معادل فارسی برای این عبارت انگلیسی، «شیارپوش» است.
نحوه کار سیلانت ها چگونه است؟
سیلانت ها با ایجاد یک لایه محافظ نازک و همرنگ روی شیارها و فرورفتگیهای عمیق دندان، از پوسیدگی دندان جلوگیری میکنند. این شیارها، به خصوص در دندانهای آسیاب، محل مناسبی برای تجمع باکتریها و ذرات غذایی هستند که در صورت عدم مراقبت مناسب، میتوانند باعث ایجاد پوسیدگی شوند.
اگر بخواهیم نحوه کار سیلانت ها را به شکلی ساده در برای شما توضیح دهیم، باید بگوییم که سیلانتها شبیه یک باران هستند که روی دندانهای شما میبارند و حفره ها (یا همان چاله و چوله های خیابان را) پر میکنند.
پس هنگامی که باکتریهای دهان، قصدِ حمله به دندان را پیدا میکنند، با سد بزرگی به اسم سیلانت برخورد میکنند و نقشه شومشان با شکست مواجه میشود!
سیلانت برای چه افرادی مناسب است؟
هم کودکان و هم بزرگسالان میتوانند از سیلانت استفاده کنند. اما هرچه زودتر از سیلانت استفاده کنید، بهتر است. چون اولین دندانهای دائمی حدود سن ۶ سالگی و دندانهای دائمی ثانویه حدودا در سن ۱۲ سالگی بیرون میآیند. پس سیلانت میتواند از همان ابتدای رشد دندان های دائمی، مانع ایجاد حفرههای دندانی شود و در طولانی مدت، باعث صرفه جویی در زمان و پول شما شود.
تفاوت فیشور سیلانت با ترمیم دندان چیست؟
دکتر بنیانیان به ما توضیح دادند که:
پر کردن دندان به این معنی است که قسمت های پوسیده دندان تراشیده شده و سپس حفره دندانی ایجاد شده با مواد پرکردنی دندان پر میشود. اما در فیشور سیلانت، ماده سیلانت روی دندانی که پوسیدگی ندارد قرار داده میشود و تراشی صورت نمیگیرد. در واقع پر کردن دندان یک اقدام درمانی و ترمیمی دندان است. در حالی که وقتی دندان کاملا سالمی را فیشورسیلانت میکنیم، داریم یک اقدام پیشگیرانه انجام میدهیم.
مزایای استفاده از سیلانت
سیلانتها مزایای بسیاری دارند که ما سعی میکنیم تا در ادامه به برخی از مهمترینِ آنها اشاره کنیم:
- پیشگیری موثر از پوسیدگی
- حفاظت از مینای دندان
- طول عمر بالا
- روش ساده و بدون درد
- هزینه مناسب
- مناسب برای افراد در همه سنین
- کاهش نیاز به ترمیم دندان
- بهبود بهداشت دهان و دندان
- افزایش اعتماد به نفس
پیشگیری موثر از پوسیدگی
سیلانتها با ایجاد یک سد محافظتی روی شیارها و فرورفتگیهای عمیق دندان، از پوسیدگی دندان جلوگیری میکنند. چون این شیارها، به خصوص در دندانهای آسیاب، یک محل تجمع ایدهآل برای باکتریها و ذرات غذایی هستند.
پس با پر شدن این شیارها توسط سیلانت، سطح دندان صاف و صیقلی میشود و دیگر هیچ نوعی از مواد غذایی در آن گیر نمیافتد.
حفاظت از مینای دندان
یکی دیگر از مزایای استفاده از سیلانت ها، ایجاد یک لایه محافظ شفاف روی دندانها، به ویژه در شیارهای عمیق است. مزیتی که نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت مینای دندان ایفا میکنند.
با توجه به اینکه مینای دندان به عنوان سختترین بافت بدن، نقشی مهم در محافظت از دندانها را بر عهده دارد، سیلانتها با پر کردن شیارهای دندان و ایجاد یک سطح صاف و صیقلی، از نفوذ باکتریها و اسیدهای تولید شده توسط آنها به داخل مینای دندان جلوگیری میکنند.
این لایه محافظ مانع از تماس مستقیم اسیدها با مینای دندان میشود و از تخریب بیشتر مینای آن دندان جلوگیری میکند. در نتیجه، با استفاده از سیلانت، مینای دندان برای مدت طولانیتری سالم و قوی باقی میماند.
طول عمر بالا
سیلانتها، طول عمر بالایی دارند. زیرا معمولا از مواد بادوامی ساخته میشوند که به خوبی به سطح دندان میچسبند و در برابر سایش و خوردگی مقاوم هستند. به همین دلیل، میتوانند برای چندین سال بدون نیاز به تعویض، از دندانهای شما محافظت کنند.
البته، طول عمر دقیق سیلانتها به عوامل مختلفی مانند نوع سیلانت، بهداشت دهان و دندان فرد، عادات غذایی و مراقبتهای بعد از درمان بستگی دارد.
اما با این حال به طور کلی، سیلانتها میتوانند به مدت چندین سال، حتی تا ۱۰ سال یا بیشتر، کارایی خود را حفظ کنند. ویژگیای که باعث میشود سیلانتها به عنوان یک روش درمانی مقرون به صرفه و طولانیمدت برای پیشگیری از پوسیدگی دندان شناخته شوند.
روشی ساده و بدون درد و مناسب برای افراد در همه سنین
یکی دیگر از دلایل محبوبیت سیلانتها، روش ساده استفاده و اعمال بدون درد آنهاست.
برخلاف بسیاری از درمانهای دندانپزشکی که نیازمند تزریق بیحسی هستند، جایگذاری سیلانت نیازی به این کار ندارد. در واقع، کل فرایند بسیار سریع و بدون ایجاد هیچگونه ناراحتی برای بیمار انجام میشود.
این فرایند آنقدر سریع است که بیمار در طول آن هیچ دردی احساس نمیکند. به همین دلیل، سیلانتها به ویژه برای کودکان و افرادی که از دندانپزشکی هراس دارند، گزینه بسیار مناسبی هستند.
سادگی و بدون درد بودن این روش، باعث میشود که بیماران به راحتی به دندانپزشک مراجعه کرده و از مزایای این درمان بهرهمند شوند.
هزینه مناسب
سیلانت ها در مقایسه با روشهایی مانند ترمیم دندان که برای پر کردن پوسیدگیهای سطح دندان استفاده میشود، هزینه بسیار کمتری دارند. زیرا سیلانتها برای جلوگیری از پوسیدگی استفاده میشوند و در واقع یک روش پیشگیرانه هستند، نه یک روش درمانی.
علاوه بر این، همانطور که گفتیم فرایند جایگذاری سیلانت بسیار ساده و سریع است و نیاز به تجهیزات و مواد خاصی ندارد. به همین دلیل، هزینههای جانبی این روش نیز نسبتا پایین است.
بهبود بهداشت دهان و دندان
سیلانتها با ایجاد یک سطح صاف و صیقلی روی دندانها، بهویژه در شیارهای عمیق، به طور قابل توجهی به بهبود بهداشت دهان و دندان کمک میکنند. شیارهایی که بهدلیل شکل پیچیده و عمیقی که دارند، به سختی با مسواک زدن معمولی تمیز میشوند.
پس سیلانتها با پر کردن این شیارها، سطحی صاف و صیقلی روی دندان ایجاد میکند تا مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را آسانتر کند و باعث شود که افراد بتوانند دندانهای خود را به شکلی راحت تر تمیز کنند.
نحوه جایگذاری سیلانتها چگونه است؟
مراحل جایگذاری سیلانت به طور کلی به شرح زیر است:
- تمیز کردن دندان: ابتدا دندان توسط دندانپزشک به طور کامل تمیز و خشک میشود تا هیچگونه آلودگی یا پلاکی روی سطح دندان باقی نماند.
- ایجاد سطح زبر: برای افزایش چسبندگی سیلانت به دندان، سطح دندان با استفاده از یک ژل اسیدی زبر میشود. این کار باعث میشود که سیلانت به خوبی به دندان بچسبد و از جدا شدن آن جلوگیری شود.
- اعمال سیلانت: پس از شستشو و خشک کردن دندان، سیلانت به صورت مایع روی شیارهای عمیق دندان اعمال میشود. سیلانتها معمولاً در رنگهای مختلفی وجود دارند که با رنگ طبیعی دندان هماهنگ میشوند.
- سفت کردن سیلانت: برای سفت شدن سیلانت، از یک نور مخصوص به نام لامپ پلیمریزه استفاده میشود. این نور باعث میشود که سیلانت به سرعت سفت شده و یک لایه محافظتی روی دندان ایجاد کند.
بهترین زمان انجام فیشورسیلانت
از آنجا که اولین دندان آسیای بزرگ دائمی افراد، یعنی همان دندان ۶، در حدود سن ۶ سالگی میروید و دومین دندان آسیای بزرگ یا همان دندان شماره ۷ نیز در حدود سن ۱۲ سالگی میروید، بنابراین بهترین زمان برای فیشور سیلانت کردن دندانها، همین بازهها است.
برای فیشورسیلنت کردن دندانهای آسیای شیری هم بهترین زمان زمان ۳ تا ۴ سالگی است. البته گرچه کارایی شیارپوش کردن دندانهای دائمی کودکان بیشتر از انجام این کار برای دندانهای شیری کارآمد است؛ اما دندانهای شیری نیز به اندازه دندانهای دایمی در سلامت حال و آینده کودک موثر هستند.
دوام سیلانتها چقدر است؟
فیشور سیلانتها میتوانند بین ۳ تا ۱۰ سال روی دندان های شما دوام داشته باشند. هر چند که عدد دقیقتر ماندگاری سیلانت، به تکنیک های استفاده شده توسط دندانپزشک بستگی دارد.
البته میزان مراقبت های شما از بهداشت دهان و دندان هایتان هم تاثیر زیادی روی دوام سیلانت ها دارد. زیرا همانطور که میدانیم، عدم رعایت درست بهداشت دهان و دندان و برخی عوامل دیگر (مثل دندان قروچه، استفاده از غذاهای بسیار اسیدی و نیز رفلاکس معده) هم میتوانند عمر سیلنت را کم کند.
آیا میتوان پوشش سیلانت را برداشت؟
فیشور سیلانت کردن روشی قابل بازگشت و تعویض است. یعنی اگر مایل به برداشتن مواد سیلانتی از روی دندان خود باشید، دندانپزشک میتواند با استفاده از فرز دندانپزشکی یا لیزر، به سرعت این کار را برای شما انجام دهد. بدون اینکه آسیبی به بافت دندان شما برسد.
البته معمولا سیلانت ها پس از قرار داده شدن روی دندان برداشته نمیشود! مگر اینکه مشکل خاصی وجود داشته باشد! مثلا اینکه پوسیدگی ای زیر سیلانت وجود داشته باشد و یا خود سیلانت دچار شکستگی یا ترک شده باشد.
مخاطرات استفاده از سیلانت دندان
عدم بررسی دندان از نظر پوسیدگی، پیش از قرار دادن فیشور سیلانت، میتواند در آینده مشکل ساز شود. همچنین، عدم نصب درست این محافظ دندانی هم میتواند موجب ایجاد فضای جدیدی بین روکش و دندان، برای لانه کردن میکروبها و باکتریها شود.
با این حال، اگر سیلانت به درستی روی دندان های شما قرار بگیرد، هیچ عارضه ای را با خود به همراه نمیآورد.
آیا روی دندان پوسیده هم میتوان از سیلانت استفاده کرد؟
بسیاری از افراد تصور میکنند که امکان استفاده از فیشور سیلانت روی دندان های پوسیده وجود ندارد. اما از نظر علمی، هیچ مانعی برای انجام این کار وجود ندارد.
یعنی شما میتوانید از مواد سیلانتی شفاف برای جلوگیری از پیشرفت پوسیدگی دندانهای خود استفاده کنید. هر چند که بهتر است این اقدام را با هدف پیشگیری از بروز پوسیدگی انجام دهید. نه به عنوان یک راهکار درمانی.
چگونه از سیلانت مراقبت کنیم؟
مواد سیلانتی، درست مانند خود دندان در معرض پوسیدگی و تخریب قرار دارند. بنابراین، این مواد هم همچون بافت طبیعی دندان به مراقبت های ما نیاز دارند. یعنی با وجود اینکه سیلانت ها به عنوان یک لایه محافظتی بر روی دندانها اعمال میشوند؛ اما به طور کامل در برابر همه عوامل مخرب مقاوم نیستند.
پس درست همانند مینای دندان، سیلانتها هم میتوانند در معرض سایش، شکستگی یا تخریب قرار بگیرند و عواملی مانند جویدن مواد سخت، ضربه به دندان و یا برخی از عادات غذایی به تدریج باعث آسیب دیدن آن ها شوند.
چگونه از سیلانتها مراقبت کنیم؟
- مسواک زدن دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید، به حفظ سلامت دهان و دندان و همچنین سیلانتها کمک میکند.
- نخ دندان کشیدن روزانه، به تمیز کردن نواحی اطراف سیلانت و جلوگیری از تجمع پلاک کمک میکند.
- با مراجعه منظم به دندانپزشک، میتوان از سالم بودن سیلانتها اطمینان حاصل کرد و در صورت نیاز، نسبت به تعمیر یا تعویض آنها اقدام کرد.
- از جویدن مواد سخت مانند یخ، آب نبات سفت و یا مداد خودداری کنید.
- در هنگام انجام ورزشهای تماسی، از محافظ دهان استفاده کنید.
گفتنی است استفاده از مواد چسبناکی مثل آدامس هم میتواند موجب کنده شدن سیلانت شود. همچنین، نیز مصرف زیاد مواد غذایی رنگی یا چای و قهوه هم ممکن است موجب تغییر رنگ آن شود.
قیمت و هزینه درمان فیشورسیلنت
از نظر اقتصادی، پیشگیری با استفاده از فیشور سیلانت بسیار مقرون به صرفهتر از درمان پوسیدگی دندان است. پس با انجام فیشور سیلانت، میتوان از هزینههای سنگین ترمیم دندان جلوگیری کرد و در بلند مدت، هزینههای دندانپزشکی را کاهش داد.
به عبارت دیگر، بهتر است به جای اینکه منتظر ایجاد پوسیدگی بمانیم و سپس هزینههای زیادی را برای ترمیم دندان پرداخت کنیم، با استفاده از فیشور سیلانت از بروز پوسیدگی پیشگیری کنیم. این امر نه تنها به حفظ سلامت دندانها کمک میکند، بلکه باعث صرفهجویی در هزینههای دندانپزشکی نیز میشود.
خدمات فیشورسیلانت در مجموعه دندانپزشکی دکتر بنیانیان
در مجموعه دندانپزشکی دکتر بنیانیان، خدمات فیشورسیلانت با بهرهگیری از جدیدترین مواد و تجهیزات روز دنیا، به صورت تخصصی و با نظارت دندانپزشکان مجرب ارائه میشود.
این روش ساده، بدون درد و کاملا غیرتهاجمی، مخصوصا برای کودکان و نوجوانانی که دندانهای دائمی آنها به تازگی روییدهاند، طراحی شده است تا از پوسیدگیهای آینده جلوگیری کند.
تیم حرفهای مجموعه ما با بررسی دقیق وضعیت دندانها، بهترین زمان را برای انجام فیشورسیلانت تشخیص داده و با دقت بالا اقدام به انجام آن میکند تا حداکثر اثربخشی و ماندگاری حاصل شود. هدف ما، ایجاد تجربهای مطمئن و دلپذیر برای کودکان و والدین در مسیر حفظ سلامت دهان و دندان است.
مادر یکی از بیماران کودک ما، پس از انجام فیشورسیلانت برای دندانهای آسیای فرزندش، با رضایت کامل از روند درمان گفت:
«پسرم همیشه از رفتن به دندانپزشکی میترسید، اما برخورد صمیمانه و آرام تیم دکتر بنیانیان باعث شد نهتنها استرسی نداشته باشد، بلکه بعد از پایان کار گفت اصلا متوجه نشدم کاری روی دندونم انجام شد. خوشحالم که حالا خیالم از بابت سلامت دندونهای دائمیاش راحتتره.»
جمع بندی نهایی
در پایان، میتوان نتیجه گرفت که فیشورسیلانتها به عنوان یک روش پیشگیرانه مؤثر در دندانپزشکی، نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و دندان ایفا میکنند.
این مواد با پر کردن شیارهای عمیق دندانهای آسیاب، از تجمع باکتریها و مواد غذایی در این نواحی جلوگیری کرده و در نتیجه خطر پوسیدگی دندان را به شدت کاهش میدهند.
سادگی کاربرد، هزینه مناسب و ماندگاری بالا از جمله مزایای استفاده از فیشورسیلانتها هستند. با توجه به اهمیت پیشگیری از بیماریهای دهان و دندان، استفاده از فیشورسیلانت به ویژه برای کودکان و نوجوانانی که دندانهای دائمی آنها در حال رویش هستند، توصیه میشود.
